Të ardhurat e disponueshme të rregulluara të familjeve në Bashkimin Europian arritën në €13 388 miliardë në vitin 2024, një vlerë që përfaqësonte rreth 74.3% të PBB-së së BE-së.
Sipas të dhënave të Eurostat, pesha kryesore në këtë total mbetej e përqendruar në ekonomitë e mëdha: Gjermania mbante një të katërtën e të ardhurave të familjeve në BE, ndërsa Franca, Italia dhe Spanja ndiqnin respektivisht me 17.9%, 12.4% dhe 8.9%. Në terma për frymë, Luksemburgu kryesonte ndjeshëm mbi të gjitha vendet e tjera, me një nivel të të ardhurave 2.1 herë më të lartë se ai i Letonisë dhe 40% mbi mesataren e BE-së, ndërsa Letonia regjistroi nivelin më të ulët, 32.9% nën mesataren europiane. Në tërësi, tetë vende të BE-së mbetën më shumë se 20% nën mesataren e Unionit, duke reflektuar diferenca strukturore të vazhdueshme brenda bllokut.
Gjatë dekadës së fundit, dinamika e të ardhurave ka ndryshuar: Gjermania, pavarësisht se vazhdon të jetë në krye, ka humbur gradualisht avantazhin relativ, ndërsa Franca ka ruajtur nivele më të larta se mesatarja e Eurozonës, megjithëse pa rritje të fortë. Italia është zhvendosur nën mesataren e BE-së, dhe Spanja – edhe pse ka përjetuar rritje të moderuar vitet e fundit – vazhdon të mbetet më poshtë nivelit mesatar të EA. Këto tendenca sugjerojnë se vendet e tjera të BE-së kanë përjetuar rritje më të shpejtë të të ardhurave të familjeve gjatë kësaj periudhe.
Struktura e të ardhurave të familjeve në BE dominon nga kompensimi i punonjësve, i cili përbënte 64.5% të totalit në vitin 2024. Pjesa e tepricës bruto të operimit dhe të ardhurave të përziera – që lidhen me vetëpunësimin dhe bizneset e vogla familjare – ishte 19.2%. Përfitimet sociale, që mbulojnë pensionet, ndihmën për fëmijët dhe asistencën sociale, përbënin një pjesë të konsiderueshme dhe të qëndrueshme të të ardhurave, duke qëndruar rreth 25% gjatë periudhës 2014–2024. Transfertat sociale në natyrë, në formën e arsimit, shëndetësisë dhe shërbimeve publike, përbënin afro 18% të të ardhurave. Ndërkohë, të ardhurat neto nga pasuritë mbetën rreth 9%, ndërsa tatimet dhe kontributet sociale vazhduan të reduktonin nivelin përfundimtar të të ardhurave, me peshë negative që në vitin 2024 arriti në –13.5% për tatimet dhe –23.0% për kontributet sociale.
Dallimet ndërmjet vendeve europiane ishin të theksuara. Në Islandë, Letoni dhe Estoni kompensimi i punonjësve përfaqësonte pjesën më të madhe të të ardhurave të familjeve, në disa raste mbi 75%. Në Greqi dhe Itali, struktura ishte dukshëm më e larmishme, me peshë të lartë të të ardhurave nga vetëpunësimi dhe qiratë. Të ardhurat nga pasuritë ishin veçanërisht të rëndësishme në Gjermani dhe Itali, ku tejkaluan 12%. Përfitimet sociale arritën nivele shumë të larta në Itali dhe Austri, ndërsa në Maltë dhe Hungari mbetën më të ulëtat në BE. Transfertat sociale në natyrë përbënin një shtyllë të fortë të mbështetjes publike në vendet nordike, por mbeteshin nën 13% në Greqi, Rumani, Hungari dhe Portugali. Ndërkohë, vendet si Danimarka dhe Suedia kishin bazat më të larta tatimore dhe barrën më të rëndë të kontributeve sociale, ndërsa ekonomitë e Evropës Lindore si Rumania, Qiproja dhe Sllovakia raportonin nivele shumë më të ulëta taksash.
Në frontin e kursimeve, Gjermania, Çekia, Malta dhe Hungaria regjistruan normat më të larta në vitin 2024, ndërsa nëntë vende të BE-së raportuan norma nën 10%, përfshirë Rumaninë dhe Greqinë me norma negative që tregonin shpenzim përtej të ardhurave. Gjermania dhe Franca mbajtën norma kursimi dukshëm mbi mesataren e BE-së, me kulme të forta në vitin 2020 për shkak të kufizimeve të pandemisë. Italia dhe Spanja mbetën tradicionalisht nën mesatare, megjithëse të dyja përjetuan rritje të mprehta të kursimeve në 2020; deri në 2024, Italia arriti një normë kursimi prej 12%, ndërsa Spanja 12.7%, gati dyfishin e nivelit para pandemisë.
Sa i përket investimeve, familjet në BE investuan mesatarisht 8.7% të të ardhurave të tyre në vitin 2024, ndërsa në Eurozonë niveli ishte pak më i lartë, 9.1%. Diferencat midis vendeve ishin të mëdha: Qiproja, Holanda dhe Italia regjistruan nivelet më të larta të investimeve të familjeve, ndërsa Suedia dhe Letonia raportuan nivelet më të ulëta në bllok.
Në tërësi, të dhënat e vitit 2024 konfirmojnë se, ndonëse familjet europiane vazhdojnë të mbështeten kryesisht te të ardhurat nga puna, roli i përfitimeve sociale, strukturat tatimore dhe sjelljet e kursimit ndryshojnë ndjeshëm midis vendeve, duke formësuar një peizazh ekonomik të larmishëm dhe dinamik në të gjithë BE-në.
Marrë nga Ekofin.al
