Profesori dhe publicisti i njohur austriak, Paul Lendvai, i ka kushtuar një analizë të re zhvillimeve politike në Shqipëri, duke kritikuar ashpër qeverisjen e kryeministrit Edi Rama, protestat qytetare dhe mënyrën se si pushteti po reagon ndaj pakënaqësisë në rritje.
Në një reagim për gazetën austriake “Der Standard”, Lendvai, 97-vjeçari që ka ndjekur nga afër zhvillimet politike të Evropës për dekada, e paraqet Shqipërinë si një vend ku pushteti i përqendruar në duart e kryeministrit, korrupsioni dhe klientelizmi janë kthyer në çështje qendrore të debatit publik.
I njohur për raportimet e tij mbi vendet e ish-bllokut komunist, Lendvai e njeh edhe historinë shqiptare. Në vitet 1980, ai ishte ndër gazetarët e paktë perëndimorë që vizituan Shqipërinë komuniste, përvojë nga e cila lindi edhe libri i tij “Shqipëria e vetmuar. Reportazh nga vendi i shqiptarëve”.
Duke iu referuar protestave të ditëve të fundit në Tiranë dhe në qytete të tjera shqiptare, Lendvai vëren se pakënaqësia nuk kufizohet vetëm te kushtet e studimit apo kërkesat e studentëve. Sipas analizës së tij, demonstratat shprehin një revoltë më të gjerë kundër qeverisë së drejtuar nga Edi Rama dhe sistemit të klientelizmit që, sipas autorit, është konsoliduar gjatë viteve të pushtetit socialist.
Publicisti austriak i krahason këto zhvillime me protestat masive në Francë, por nënvizon se realiteti politik shqiptar ka veçoritë e veta.
Ndryshe nga Franca, ku përplasjet politike zhvillohen mes rrymave të ndryshme ideologjike, Lendvai argumenton se në Shqipëri problemi kryesor lidhet me përqendrimin e pushtetit dhe dominimin politik të qeverisë Rama.
Por, sipas Lendvait, ky imazh po përplaset gjithnjë e më shumë me kritikat ndaj mënyrës së qeverisjes në Shqipëri.
Në analizën e tij, Lendvai ndalet edhe te protestat e mëparshme kundër projektit turistik në një zonë të mbrojtur në jug të Shqipërisë, pas të cilit qëndron Jared Kushner, dhëndri i presidentit amerikan Donald Trump.
Projekti, i vlerësuar në rreth 1.4 miliardë euro, është lidhur me statusin e investitorit strategjik, i cili mundëson procedura të posaçme për zhvillimin e investimit.
Sipas këndvështrimit të autorit, kjo çështje është pjesë e një debati më të gjerë mbi mënyrën se si merren vendimet për investimet e mëdha, marrëdhëniet mes biznesit dhe pushtetit dhe transparencën e qeverisjes.
Lendvai e lidh zhvillimin e vrullshëm të ndërtimeve gjatë qeverisjes së Ramës me shqetësimet për korrupsionin, duke argumentuar se rritja ekonomike dhe investimet nuk mund të shkëputen nga mënyra se si ushtrohet pushteti.
“Pushteti korrupton, dhe pushteti absolut korrupton absolutisht”
Për të përshkruar sistemin politik shqiptar, publicisti austriak i referohet thënies së famshme të historianit dhe politikanit britanik Lord Acton: “Pushteti korrupton, dhe pushteti absolut korrupton absolutisht.”
Kjo shprehje përmbledh thelbin e kritikës së tij ndaj qeverisjes së Ramës: rrezikun që krijohet kur pushteti përqendrohet për një kohë të gjatë, ndërsa mekanizmat e kontrollit dhe llogaridhënies vihen nën presion.
Në interpretimin e Lendvait, protestat nuk duhen parë vetëm si reagim ndaj problemeve konkrete të studentëve, por edhe si shprehje e pakënaqësisë ndaj nepotizmit dhe mënyrës se si funksionon sistemi politik.
Një pjesë e rëndësishme e analizës i kushtohet edhe reagimit të qeverisë ndaj protestuesve.
Lendvai kritikon përdorimin e mjeteve të ujit dhe gazit lotsjellës nga policia, duke argumentuar se, në vend që të përqendrohet te shkaqet e pakënaqësisë, qeveria po i përgjigjet protestës me masa të forta të rendit publik.
Ai vë në dukje gjithashtu deklaratat e Ramës, i cili ka pretenduar se pas demonstratave mund të qëndrojnë forca të huaja që synojnë të pengojnë integrimin evropian të Shqipërisë.
Sipas kolumnistit, këto akuza nuk janë shoqëruar me prova publike bindëse. Ai e sheh këtë retorikë si një mënyrë për ta zhvendosur debatin nga përgjegjësia e qeverisë te pretendimet për ndërhyrje nga jashtë.
Lendvai kritikon edhe arrestimet e personave gjatë protestave, duke e lidhur mënyrën e reagimit të autoriteteve me dëmtimin e imazhit publik të kryeministrit.
Për vite me radhë, Rama ka ndërtuar një profil ndërkombëtar që ndërthur politikën me artin dhe një stil të veçantë të paraqitjes publike. Lendvai e përshkruan atë si një politikan që ka ditur të tërheqë vëmendjen e mediave ndërkombëtare përmes personalitetit dhe vetëinskenimit.
Megjithatë, sipas publicistit austriak, mënyra se si kryeministri po përballet me protestat rrezikon ta dëmtojë këtë imazh të kultivuar me kujdes.
Në përfundim, analiza e Lendvait e vendos Shqipërinë përballë një pyetjeje thelbësore për funksionimin e demokracisë se sa mund të qëndrojë i paprekur imazhi ndërkombëtar i një drejtuesi politik kur brenda vendit shtohen kritikat për korrupsionin, klientelizmin dhe mënyrën e ushtrimit të pushtetit?
Për autorin, protestat e fundit janë një tregues se pakënaqësia nuk lidhet vetëm me çështje të veçuara, por edhe me besimin te mënyra se si qeveriset vendi.
Marrë nga Der Standard
