Një skenë që dikur i përkiste vetëm imagjinatës së filmave fantastiko-shkencorë po bëhet realitet në fushën e betejës në Ukrainë: dy ushtarë që dorëzohen, por jo përballë njerëzve—përballë robotëve dhe dronëve tokësorë të kontrolluar nga distanca. Sipas komandantit ukrainas Mykola “Makar” Zinkevich, njësia e tij arriti të marrë një pozicion armik pa shkrepur asnjë plumb. Operacioni, i realizuar verën e kaluar nga Brigada e 3-të Speciale Sulmuese, u krye tërësisht me sisteme robotike dhe dronë, pa përfshirjen e këmbësorisë. Edhe pse ky pretendim mbetet i vështirë për t’u verifikuar në mënyrë të pavarur, ai sinjalizon një ndryshim të madh në mënyrën se si po zhvillohet lufta.
Këto sisteme kanë disa avantazhe të qarta: janë më të vështira për t’u zbuluar, mund të operojnë në kushte të vështira atmosferike dhe transportojnë ngarkesa më të mëdha krahasuar me dronët ajrorë. Fillimisht të përdorur për evakuim dhe furnizim, ato tani po marrin rol aktiv në operacione luftarake. Në fund të vitit të kaluar, një robot i vetëm i pajisur me mitraloz arriti të ndalte një avancim rus për 45 ditë, duke kërkuar vetëm mirëmbajtje minimale dhe karikim periodik.
“Ne nuk do të kemi kurrë epërsi numerike ndaj armikut,” tha Zinkevich. “Prandaj, duhet ta arrijmë këtë avantazh përmes teknologjisë.” Objektivi i Ukrainës është që një e treta e këmbësorisë të zëvendësohet nga sisteme robotike. Ndërkohë, presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky deklaroi se vetëm në tre muajt e fundit janë kryer mbi 22,000 misione me dronë dhe robotë, duke shpëtuar mijëra jetë. “Jetët u shpëtuan më shumë se 22,000 herë kur një robot hyri në zonat më të rrezikshme në vend të një ushtari,” tha ai. Ekspertët ndërkombëtarë besojnë se këto zhvillime do të nxisin debate të mëdha mbi të ardhmen e luftës. Sipas analistëve, robotët nuk mund të mbajnë territor pa mbështetje njerëzore, por po luajnë një rol jetik në evakuime, furnizime dhe gjithnjë e më shumë në luftime direkte.
Pas më shumë se katër vitesh konflikt, Ukraina është shndërruar në një lider global në teknologjinë e dronëve. Me emërimin e Mykhailo Fedorov si ministër i mbrojtjes, vendi ka intensifikuar strategjinë për dominim teknologjik, duke përfshirë qindra kompani në zhvillimin e sistemeve të reja. Plani përfshin krijimin e një “zone de-eskalimi” përgjatë vijës së frontit, ku robotët dhe dronët do të operojnë vazhdimisht, si dhe përmirësimin e mbrojtjes ajrore për të neutralizuar shumicën e kërcënimeve. Në arenën ndërkombëtare, përparimi i Ukrainës ka tërhequr interes të madh, veçanërisht në Lindjen e Mesme, ku vendet po përballen me sfidën e përballjes së dronëve të lirë me sisteme të shtrenjta mbrojtëse. Ukraina po ofron ekspertizën e saj në këmbim të mbështetjes ushtarake, përfshirë raketa për mbrojtje ajrore.
Hapi i ardhshëm i madh mbetet inteligjenca artificiale. Megjithatë, skepticizmi vazhdon. “Vendimi përfundimtar duhet të merret gjithmonë nga një njeri,” paralajmëron Zinkevich, duke ngritur shqetësime mbi besueshmërinë dhe etikën e sistemeve plotësisht autonome.
Pavarësisht dyshimeve, drejtimi është i qartë: robotët po bëhen një pjesë thelbësore e luftës moderne. Siç përfundon Zinkevich: “Jeta njerëzore është e paçmuar dhe robotët nuk rrjedhin gjak.”
Marrë nga Balkanweb.com
