Shkolla të mesme në të gjithë Francën janë mbyllur, mijëra adoleshentë janë arrestuar dhe qindra njerëz janë plagosur, ndërsa pakënaqësia për kushtet në sistemin e shkollave të mesme franceze është përhapur dhe ka shpërthyer në dhunë gjatë ditëve të fundit.
Rreth 3,000 persona janë arrestuar që nga fillimi i protestave, gati dy javë më parë, jashtë Parisit, ndërsa vetëm të enjten u arrestuan rreth 2,000 persona, njoftoi Ministria e Brendshme franceze.
Ndërsa demonstratat janë përshkallëzuar herë pas here në përplasje të dhunshme, 170 nxënës dhe 65 punonjës të shkollave janë plagosur, sipas ministrit të Arsimit, Édouard Geffray. Raportohet se edhe rreth 400 efektivë policie kanë pësuar lëndime.
Protestat nuk treguan shenja zbutjeje as të premten, kur rreth 900 demonstrata u zhvilluan në të gjithë Francën, sipas policisë. Më shumë se 500 shkolla franceze mbetën të mbyllura, ndërsa nxënësit u vunë zjarrin objekteve, bllokuan shkollat dhe u përplasën me policinë e ndërhyrjes në të gjithë vendin.
Geffray u takua të premten në mëngjes me sindikatat e arsimit, organizatat e nxënësve dhe shoqatat e prindërve, në përpjekje për t’i zbutur protestat përmes dialogut.
“Nxënësit e shkollave të mesme duhet të dëgjohen. Vështirësitë e tyre kërkojnë përgjigje konkrete, si në shkollat e tyre, ashtu edhe në nivel kombëtar”, shkroi Geffray në X. “Ky është qëllimi i dialogut të nisur në shkollat e mesme dhe akademitë, të cilin po e vazhdoj sot me përfaqësuesit e stafit, prindërve dhe nxënësve të shkollave të mesme.”
Ai njoftoi gjithashtu krijimin e një platforme ku nxënësit mund të paraqesin propozime për reformën në arsim, të cilat, sipas tij, do të vlerësohen dhe do të përdoren për hartimin e një “raporti kombëtar”.
Megjithatë, organizatat e nxënësve të shkollave të mesme kanë bërë thirrje për vazhdimin e demonstratave pas takimeve me Geffray, duke argumentuar se qeveria franceze nuk ka marrë “masa konkrete” për t’iu përgjigjur ankesave të tyre.
Ja çfarë duhet të dini për protestat që po zhvillohen.
Pse po protestojnë nxënësit?
Protestat janë nxitur nga zemërimi për një sërë çështjesh që prekin shkollat e mesme franceze. Një nga ankesat kryesore të demonstruesve është mungesa e mësuesve dhe e stafit mbështetës në shkollat e vendit.
Ministria e Arsimit zbuloi se gjatë vitit shkollor 2024-2025, pothuajse 10% e orëve mësimore në shkollat e mesme publike nuk u zhvilluan. Rreth 7.5% e këtyre orëve të humbura erdhën si pasojë e pamundësisë për të gjetur mësues zëvendësues.
“Sot shkolla jonë është e paralizuar për shkak të mungesës së burimeve, mësuesve dhe bankave të mjaftueshme”, tha një nxënës për agjencinë franceze të lajmeve AFP. “Nuk kemi infermierë apo mbikëqyrës dhe e vetmja gjë që bëjnë për ne është të na marrin telefonat.”
Në protestat e nxënësve janë ngritur gjithashtu ankesa për mungesën e burimeve dhe financimit, si dhe për gjendjen e dobët të infrastrukturës së shkollave.
“Jemi 35 veta për klasë, nuk kemi mjaftueshëm karrige në klasa”, tha një nxënës 15-vjeçar për Reuters në periferi të Parisit, në Pantin, ndërsa protestuesit u përplasën me policinë, e cila përdori gaz lotsjellës në përpjekje për të shpërndarë turmën.
“Jemi 35 veta në një klasë. Kur temperaturat arrijnë 35 gradë Celsius në verë, është e padurueshme. Nuk ka mjaftueshëm tualete dhe në disa dhoma ka rrjedhje uji”, tha një 17-vjeçar për AFP gjatë një proteste në Strasburg, në verilindje të Francës. “Ndërtesa po shembet, mensa është shumë e vogël. Nuk ka fare buxhet, fare burime, nuk ka mjaftueshëm mbikëqyrës.”
Një tjetër nxënës ngriti shqetësime për mungesën e burimeve për të përballuar temperaturat e larta gjatë valëve të të nxehtit, në një bisedë me “The Guardian”.
“Po protestojmë gjithashtu për kushtet gjatë valës së të nxehtit”, tha 19-vjeçari. “Të rinjtë duan vetëm të studiojnë dhe të mësojnë në kushte të denja. Shteti francez duket i befasuar nga përkeqësimi i rezultateve në shkolla, por nuk po bën asgjë për ta korrigjuar këtë.”
Një sërë valësh vdekjeprurëse të të nxehtit goditën Evropën gjatë verës, ndërsa Evropa Perëndimore përjetoi verën më të nxehtë të regjistruar ndonjëherë. Në Francë, rreth 8,000 njerëz humbën jetën gjatë verës si pasojë e temperaturave të larta.
Nxënësit protestues kanë shprehur gjithashtu pakënaqësi ndaj sistemit online të aplikimit për universitet, Parcoursup, të cilin e kanë përshkruar si burim stresi dhe mosbesimi ndaj sistemit arsimor.
Megjithatë, ankesat konkrete të protestuesve kanë ndryshuar deri diku nga njëra pjesë e vendit në tjetrën.
Geffray e cilësoi këtë si një faktor që e vështirëson adresimin e shkaqeve të protestave.
“Një nga vështirësitë e kësaj lëvizjeje është se nuk ka kërkesa kombëtare. Gjithçka nisi me kërkesa lokale”, tha ministri i Arsimit të premten në mëngjes.
Ku nisën protestat dhe si u përhapën?
Protestat nisën në fund të shtatorit, kur nxënësit e Lycée Saint-Exupéry në Créteil, jashtë Parisit, u mobilizuan për të protestuar kundër mungesës së mësuesve dhe burimeve të mjaftueshme.
Në ditët që pasuan, protestat u përhapën në të gjithë rajonin Île-de-France, i cili përfshin Parisin dhe zonat metropolitane përreth tij, ndërsa nxënësit tentuan të vendosnin bllokada në dhjetëra shkolla.
Demonstratat u përshkallëzuan edhe më tej këtë javë, duke u përhapur përtej zonës përreth Parisit dhe në rajone të ndryshme të vendit.
Gjurmimi i Reuters tregoi se protestat u shfaqën në të gjithë Francën perëndimore, në Rennes, Nantes, Quimper dhe Brest; në jug të vendit, në Bordeaux, Toulouse, Toulon, Marsejë dhe Grenoble; deri në lindje, në Strasburg; dhe në veri, në Lille.
Deri të hënën, 180 shkolla ishin prekur nga demonstratat e zgjeruara, sipas Ministrisë së Brendshme. Deri në fund të javës, numri ishte rritur në më shumë se 500.
E enjtja shënoi përshkallëzimin më të madh të protestave.
Atë ditë u ndezën zjarre në të paktën dy shkolla franceze. Në shkollën e mesme Victor Hugo në Marsejë, disa mësues u spërkatën aksidentalisht me benzinë. Në shkollën Saint-Exupéry, gjithashtu në Marsejë, qindra nxënës i vunë zjarrin një makine zjarrfikëse që kishte mbërritur për të shuar një zjarr të mëparshëm të shkaktuar gjatë mëngjesit.
Zjarrfikësit u detyruan të dilnin nga automjeti pasi nxënësit i detyruan të largoheshin, përpara se makina të digjej.
Në protestat në të gjithë vendin shpërthyen përplasje mes nxënësve dhe policisë, e cila përdori mjete goditëse dhe predha në përpjekje për të kontrolluar turmat e demonstruesve.
Deri të premten në mbrëmje, protestat nuk tregonin shenja ndalimi. Dy sindikata studentore, Sindikata e Studentëve dhe Sindikata e Gjimnazistëve, kanë bërë së bashku thirrje për vazhdimin e protestave javën e ardhshme.
“Studentë dhe gjimnazistë, ndërsa autoritetet kërkojnë të na dëbojnë nga vendet tona të studimit përmes shkurtimeve buxhetore, mbylljes së institucioneve, ndërtesave të amortizuara, përzgjedhjes ose represionit, të mos i lejojmë: t’i bllokojmë dhe t’i rimarrim universitetet dhe shkollat e mesme!”, shkruan sindikatat në një deklaratë për shtyp.
Çfarë thonë zyrtarët francezë?
Disa zyrtarë francezë kanë komentuar demonstratat e nxënësve, ndërsa ato kanë vazhduar të përshkallëzohen dhe të përhapen në të gjithë vendin. Disa prej tyre u janë drejtuar në mënyrë specifike edhe prindërve të protestuesve.
Ministri i Drejtësisë, Gerald Darmanin, tha për radion RTL të enjten se prindërit, fëmijët e të cilëve kanë shkaktuar dëme materiale, duhet të paguajnë dëmshpërblimet.
Ndërkohë, Geffray paralajmëroi për rrezikun që, sipas tij, paraqesin për nxënësit protestat gjithnjë e më të dhunshme.
“Prindërit duhet qartësisht të mobilizohen dhe t’u thonë fëmijëve të tyre të mos shkojnë” në bllokada, tha Geffray të premten. “Tani ajo që ka rëndësi është të sigurohemi që fëmijët tanë të mos jenë më në rrugë, sepse janë në rrezik.”
Ndërsa protestat u intensifikuan këtë javë, kryeministri francez Sébastien Lecornu thirri një takim krize të enjten dhe anuloi udhëtimet e ministrave, në mënyrë që qeveria të përqendrohej në përpjekjet për t’i dhënë fund demonstratave.
“Dëgjoj dhe kuptoj shqetësimet dhe zemërimin që mund të kenë të rinjtë tanë”, tha presidenti francez Emmanuel Macron të mërkurën gjatë një vizite në Madrid. “Megjithatë, asnjë prej këtyre debateve, asnjë prej këtyre frikërave nuk e legjitimon dhunën.”
Marrë nga Time
