Familjet shqiptare mbështeten kryesisht te energjia elektrike, burimet e rinovueshme dhe produktet e naftës, sidomos për ngrohje dhe gatim.
Sipas të dhënave të Eurostat për vitin 2024, në krahasim me Bashkimin Evropian, ku ngrohja e banesës zë 61,5% të konsumit final të energjisë në familje, në Shqipëri kjo peshë është më e ulët, me 42,7%.
Por vendi ka një veçori të dukshme: ftohja e banesave zë 13,4% të konsumit familjar, niveli më i lartë në grupin e vendeve të Ballkanit Perëndimor. Për krahasim, në Mal të Zi ftohja zë 2,9%, në Maqedoninë e Veriut 3,0%, në Serbi vetëm 0,4%, ndërsa në Kosovë 5,4%. Kjo tregon se në Shqipëri përdorimi i kondicionerëve dhe pajisjeve për freskim ka peshë shumë më të madhe në faturën energjetike të familjeve, një tregues që lidhet me klimën, urbanizimin dhe mënyrën e ngrohjes e ftohjes së banesave.
Edhe për ngrohjen e ujit, Shqipëria qëndron afër mesatares evropiane. Ky zë përfaqëson 16,5% të konsumit final të energjisë në familjet shqiptare, kundrejt 15,6% në BE. Në rajon, Mali i Zi ka 14,0%, Maqedonia e Veriut 13,4%, Serbia 12,0%, ndërsa Kosova 9,9%. Pra, për ngrohjen e ujit, familjet shqiptare konsumojnë relativisht më shumë energji se shumica e vendeve fqinje të Ballkanit Perëndimor.
Dallimi më i madh del te gatimi. Në BE, gatimi zë vetëm 6,3% të konsumit final të energjisë në familje, ndërsa në Shqipëri arrin në 20,4%, më shumë se trefishi i mesatares evropiane. Në rajon, vetëm Mali i Zi ka një peshë më të lartë, me 26,2%, ndërsa Kosova ka 11,1%, Serbia 7,4% dhe Maqedonia e Veriut vetëm 2,5%. Kjo tregon se struktura e konsumit familjar në Shqipëri është më e përqendruar te përdorimet bazë të përditshme, si gatimi, ngrohja e ujit dhe ftohja, sesa në vendet e BE-së ku pesha kryesore mbetet ngrohja e banesës.
Nëse shihet struktura sipas burimeve, Shqipëria dallon edhe më qartë nga BE-ja. Për ngrohjen e banesave, familjet shqiptare përdorin kryesisht burime të rinovueshme, me 40,84%, si dhe energji elektrike, me 40,0%. Produktet e naftës zënë 19,15%, ndërsa gazi natyror nuk rezulton të ketë peshë në këtë zë. Në BE, përkundrazi, gazi natyror është burimi kryesor për ngrohjen e banesave, me 34,7%, i ndjekur nga burimet e rinovueshme me 32,8%, produktet e naftës me 12,7% dhe ngrohja e derivuar me 10,3%.
Në Ballkanin Perëndimor, Kosova ka varësinë më të lartë nga burimet e rinovueshme dhe biokarburantet për ngrohjen e banesave, me 73,68%, e ndjekur nga Mali i Zi me 63,73%, Serbia me 60,01%, Maqedonia e Veriut me 50,06% dhe Shqipëria me 40,84%. Por Shqipëria ka një nga peshat më të larta të energjisë elektrike për ngrohje, me 40,0%, më shumë se Mali i Zi me 35,04%, Maqedonia e Veriut me 38,02%, Kosova me 17,83% dhe shumë më tepër se Serbia me 6,31%. Kjo e bën Shqipërinë më të ekspozuar ndaj konsumit sezonal të energjisë elektrike gjatë dimrit.
Për ngrohjen e ujit, varësia nga energjia elektrike është edhe më e dukshme. Në Shqipëri, 72,0% e energjisë për ngrohjen e ujit vjen nga elektriciteti, ndërsa produktet e naftës dhe burimet e rinovueshme zënë nga 14,0% secila. Në rajon, Kosova mbështetet 100% te energjia elektrike për këtë qëllim, Serbia 93,2%, Maqedonia e Veriut 93,0%, ndërsa Mali i Zi 68,0%. Kjo tregon se, ndryshe nga BE-ja ku gazi natyror mbulon 38,9% të energjisë për ngrohjen e ujit, në Ballkanin Perëndimor energjia elektrike mbetet burimi dominues për familjet.
Edhe për gatimin, Shqipëria nuk ndjek modelin evropian të gazit. Në BE, 52,2% e energjisë për gatim vjen nga elektriciteti dhe 31,8% nga gazi natyror. Në Shqipëri, gatimi mbështetet pothuajse në dy burime kryesore: energjia elektrike me 45,8% dhe produktet e naftës me 43,4%, ndërsa burimet e rinovueshme dhe biokarburantet zënë 10,8%. Gazi natyror nuk shfaqet si burim për gatimin në familjet shqiptare. Në rajon, Kosova është rasti më i skajshëm, me 100% të gatimit të mbuluar nga energjia elektrike; Serbia ka 49,4% elektricitet dhe 44,4% burime të rinovueshme; Mali i Zi mbështetet kryesisht te burimet e rinovueshme me 78,0%, ndërsa Maqedonia e Veriut te burimet e rinovueshme me 63,2% dhe produktet e naftës me 36,8%.
Marrë nga Ekofin.al
