Katër organizata mjedisore kanë njoftuar se do t’i drejtohen Gjykatës Kushtetuese për të kundërshtuar vendimin e qeverisë që ndryshoi regjimin e mbrojtjes së zonës Pishë Poro-Nartë, duke argumentuar se ulja e nivelit të mbrojtjes i ka hapur rrugë zhvillimeve turistike dhe ndërtimeve në territor.
EcoAlbania, Res Publica, Shoqata Ornitologjike e Shqipërisë dhe REC Albania kërkojnë shfuqizimin e Vendimit të Këshillit të Ministrave nr. 596, datë 25 shtator 2024, si dhe pezullimin e zbatimit të tij deri në një vendim përfundimtar të gjykatës.
Sipas organizatave, vendimi i qeverisë, i miratuar pas ndryshimeve të vitit 2024 në ligjin për zonat e mbrojtura, hoqi nënzonimin e mëparshëm të territorit dhe uli nivelin e mbrojtjes së tij.
Ato argumentojnë se në vitin 2022, 42,82 për qind e sipërfaqes së zonës ishte përcaktuar si nënzonë qendrore, ku zbatohej niveli më i lartë i mbrojtjes dhe lejoheshin vetëm kërkimi shkencor dhe veprimtaritë ekoturistike të lira në natyrë.
Me VKM-në e vitit 2024, sipas organizatave, kjo sipërfaqe ra në zero, ndërsa zona nën shkallën e tretë të mbrojtjes u zgjerua nga 2,73 për qind në të gjithë territorin.
“Me regjimin e mëparshëm, 42,82% e zonës gëzonte shkallën më të lartë të mbrojtjes. Sot, kjo shifër është zero, ndërsa e gjithë zona e mbrojtur është vendosur nën shkallën e tretë të mbrojtjes. Ky nuk është më vetëm një ndryshim në letër. Gjatë vitit 2026, ndërhyrjet e dokumentuara në gadishullin e Zvërnecit përfshijnë rreth 8 km rrugë aksesi dhe pastrimin e nivelimin e rreth 2,8 hektarëve habitat dunor dhe pyll pishe”, thuhet në deklaratën e organizatave mjedisore, të cilat kundërshtojnë pikërisht bazën mbi të cilën u bë ky ndryshim.
Sipas tyre, ulja e nivelit të mbrojtjes nuk është shoqëruar me një vlerësim të ri që të tregojë se vlerat natyrore të territorit janë zvogëluar dhe, sipas tyre, ndryshimi i regjimit juridik bie ndesh me standardet e mbrojtjes së natyrës të garantuara nga Kushtetuta dhe konventat ndërkombëtare të ratifikuara nga Shqipëria.
Vendimi i qeverisë lejon zhvillimin e strukturave akomoduese turistike, instalimeve energjetike, rrugëve dhe kanaleve lundruese brenda zonës.
Debati për mbrojtjen e territorit është përshkallëzuar, ndërsa qeveria shqiptare nuk ka tërhequr projektin për ndërtimin e një kompleksi turistik në Zvërnec, të lidhur me Jared Kushner, dhëndrin e presidentit amerikan Donald Trump, pavarësisht protestave të përditshme në Tiranë gjatë katër muajve.
Sipas organizatave mjedisore, ndërhyrjet në terren kanë nisur tashmë. Ato thonë se një kompani e lidhur me investitorët nga Katari dhe Jared Kushner ka hapur rreth 8 kilometra rrugë aksesi dhe ka pastruar 2,8 hektarë habitat dunor dhe pyll pishe.
Organizatat argumentojnë se këto ndërhyrje konkrete tregojnë pasojat që mund të sjellë ndryshimi i regjimit të mbrojtjes në një territor me vlera të larta natyrore.
Pishë Poro-Nartë përfshin grykëderdhjen e Vjosës dhe lagunat e Nartës dhe është pjesë e Rrjetit Emerald. Zona njihet gjithashtu ndërkombëtarisht si Zonë e Rëndësishme për Shpendët dhe Zonë Kyçe e Biodiversitetit.
Përveç organizatave mjedisore, edhe deputetja e Partisë Demokratike, Ina Zhupa, ka depozituar në Gjykatën Kushtetuese një ankim lidhur me ligjin dhe vendimmarrjen që prek statusin e zonës dhe mundësinë e zhvillimit të projekteve të ndërtimit në territor.
Pas depozitimit të ankimit, Zhupa tha se dokumentet e paraqitura nga opozita tregojnë një ndryshim gradual të statusit dhe zonimit të territorit, i cili, sipas saj, ka krijuar mundësinë për ndërtime.
Ajo e lidhi ankimin e ri me një çështje të mëparshme në Gjykatën Kushtetuese për ligjin nr. 21/2024 për zonat e mbrojtura. Sipas Zhupës, gjykata kishte argumentuar se ligji ishte abstrakt dhe se duhej paraqitur një rast konkret i vendimmarrjes së qeverisë që cenonte zonën e mbrojtur.
Zhupa tha se VKM-ja nr. 596 përbën një rast të tillë konkret dhe se ankimi i ri mund t’i japë Gjykatës Kushtetuese mundësinë të rishikojë edhe vendimmarrjen e mëparshme për ligjin e zonave të mbrojtura, e cila, sipas saj, ishte ndarë me vota 4 me 4.
Deputetja argumentoi gjithashtu se ndryshimet nuk u kufizuan vetëm në kalimin e zonës nga kategoria e katërt në kategorinë e pestë të mbrojtjes. Sipas saj, edhe pas kalimit në kategorinë e peizazhit të mbrojtur, një pjesë e territorit vijonte të ishte zonë qendrore, ku ndërtimi nuk lejohej.
Sipas Zhupës, kjo zonë qendrore përbënte rreth 43 për qind të territorit dhe ndryshimi i mëvonshëm i zonimit e hoqi këtë kufizim.
Të dyja nismat, ajo e organizatave mjedisore dhe ankimi i Zhupës, synojnë të kundërshtojnë në Gjykatën Kushtetuese ndryshimet në regjimin e mbrojtjes së Pishë Poro-Nartës, ndërsa debati për të ardhmen e territorit mbetet i lidhur me projektet turistike të parashikuara në zonë.
Marrë nga Shteg.org
