Protesta e qytetarëve shqiptarë të cilët po protestojnë prej më shumë se tre muajsh kundër qeverisë ka marrë jehonë kombëtare dhe ndërkombëtare. Të shumta kanë qenë mediat e huaja të cilat i kanë kushtuar artikuj dhe shkrime të thelluara, ndërsa këtë herë për të ka shkruar edhe “Frankfurter Allgemeine”, ku thotë se protestat lidhen me kundërshtimin ndaj projekteve turistike në Zvërnec dhe zonën e Sazanit, përfshirë investime të lidhura me kompaninë e Jared Kushner.
Protestuesit ngrenë shqetësime për mbrojtjen e mjedisit, habitatin e flamingove, korrupsionin dhe transparencën e qeverisë. Sipas gazetës gjermane, Rama fillimisht u përball drejtpërdrejt me protestuesit, duke argumentuar se qeveritë ndryshohen përmes zgjedhjeve. Më pas, strategjia e tij ndryshoi pasi ai nisi t’i cilësojë protestat si një shenjë të demokracisë aktive dhe pranoi se ekziston një krizë besimi mes qytetarëve dhe institucioneve. Rama thotë se protestat përbëjnë një sfidë, por një sfidë që mund ta ndihmojë qeverinë të përmirësohet.
Artikulli citon gjithashtu Ramën duke mohuar se Shqipëria po shitet përmes projekteve të mëdha turistike. Ai mbron investimet e huaja si të rëndësishme për ekonominë dhe veçanërisht për turizmin. Ndërkohë, Frankfurter Allgemeine vëren se protestat nuk janë shndërruar ende në një lëvizje masive, por kanë treguar qëndrueshmëri.
Artikulli i plotë nga Franffurter Allgemeine
Për më shumë se njëqind ditë, ata kanë ardhur çdo mbrëmje. Rreth orës 7 të mbrëmjes, ata mblidhen në zemër të Tiranës dhe marshojnë përgjatë Bulevardit të Dëshmorëve. Rreth gjysmës së rrugës është zyra e Kryeministrit, dorëheqjen e të cilit po kërkojnë. Atje, marshimi i protestuesve bëhet i zhurmshëm. Ndonjëherë, shpërthejnë përleshje para ndërtesës me policinë e trazirave dhe bëhen disa arrestime. Por shumicën e kohës, mbetet paqësore.
Dhe kështu vazhdon, natë pas nate. Gjatë ditëve të javës, protestojnë dukshëm më shumë njerëz sesa në fundjavë. Edhe demonstruesit më këmbëngulës tërhiqen nga bregdeti në vend që të jenë gjithmonë në rrugët e Tiranës. Ato rrugë mbushen më pas me të rinj që festojnë. Ata festojnë të paktën po aq me zë të lartë dhe këmbëngulje sa demonstrojnë protestuesit. Ato janë botë paralele që duket se nuk preken kurrë.
Revolucioni i vetëshpallur i Flamingo-ve në Shqipëri nuk është shndërruar ende në një lëvizje masive. Por po tregon qëndrueshmëri. Kështu është edhe kryeministri Edi Rama. Ai ka qenë në detyrë që nga viti 2013 dhe është i vendosur të qëndrojë deri në fund të mandatit të tij në vitin 2029. Cila palë do të triumfojë në fund?
Protestat në kryeqytetin e Shqipërisë filluan në fund të majit. Ato u shkaktuan nga veprimet e dhunshme të punonjësve të një kompanie private sigurie pranë një gardhi ndërtimi. Gardhi ishte ngritur në skajin verior të gadishullit të Zvërnecit. Puna përgatitore për një projekt turizmi luksoz ishte gati të fillonte.
Çfarë lidhje ka e gjithë kjo me flamingot?
Disa qindra protestues kishin demonstruar kundër projektit, i cili po drejtohet nga firma e investimeve Affinity Partners, në pronësi të dhëndrit të Donald Trump, Jared Kushner . Përleshjet shpërthyen te gardhi, me rojet e sigurisë që zvarrisnin protestuesit mbi zhavorr për t’i larguar nga gardhi i ndërtimit. Pamjet e operacionit, në të cilin askush nuk u plagos rëndë, u bënë virale.
Por si mund të jetë shndërruar një incident mjaft i padëmshëm në një lëvizje proteste kombëtare, një lëvizje që, sipas emrit të saj, supozohet të çojë në një revolucion?
Kjo ka të bëjë edhe me flamingot, të cilat lëvizja i ka zgjedhur si një emblemë të pëlqyeshme për përmbysjen e saj të synuar. Ambientalistët kanë frikë se kolonitë e shumimit të flamingot më të mëdhenj dhe zogjve të tjerë shtegtarë mund të rrezikohen nga bumi i turizmit në Shqipërinë jugore – konkretisht nga vendpushimet luksoze të planifikuara nga investitorët arabë dhe katarianë të Grupit Kushner. Habitati i flamingot më të mëdhenj është, në fakt, Laguna e Nartës, një rezervat natyror pranë Zvërnecit. Lëvizja Flamingo akuzon qeverinë për korrupsion dhe kërkon që rezervat natyrore të zgjerohen përsëri, që investitorët e mëdhenj të mos favorizohen më dhe që të mbahen zgjedhje të reja demokratike. Fillimisht, Rama, i cili ka udhëhequr Partinë Socialiste që nga viti 2005 dhe qeverinë që nga viti 2013, u përpoq t’i priste protestat.
Ai u tha demonstruesve se nuk mund të vinin një ditë dhe të rrëzonin kryeministrin e zgjedhur dhe qeverinë e tij. “Nuk funksionon kështu. Do të duhet të prisni deri në zgjedhjet e ardhshme.” Argumenti ishte i vështirë për t’u hedhur poshtë. Rama dhe socialistët e tij kishin fituar zgjedhjet parlamentare në maj 2025 me më shumë se 52 përqind të votave. Ishte fitorja e katërt radhazi zgjedhore e socialistëve, me Ramën dhe socialistët që kishin rritur vazhdimisht pjesën e tyre të votave.
Rama tani ka ndryshuar strategji
Por i pajisur me mandatin më të fortë nga votuesit, Rama papritmas e gjeti veten përballë kërcënimit më serioz për pushtetin e tij. Gati dy muaj pasi filluan protestat, Rama ndryshoi taktikat e tij. Në vend që të vazhdonte të përballej verbalisht me demonstruesit, ai tani i përgëzon ata. Protestat, thotë ai, janë një shenjë e vitalitetit dhe stabilitetit të demokracisë shqiptare. Dhe ai bën dallimin midis atyre që ngrenë shqetësime legjitime dhe duhet të dëgjohen, dhe atyre që lejojnë veten të përdoren nga kundërshtarët e tij brenda dhe jashtë vendit për qëllimet e tyre politike.
Në një fjalim të zjarrtë para grupit parlamentar socialist në fund të korrikut, Rama prezantoi strategjinë e re qeveritare. Ai foli për një krizë të thellë të besimit publik. Përpara figurave të shquara të partisë së tij, të cilat kishin sukses elektoral, Rama u ankua për “paradoksin e suksesit”: sa më e zhvilluar dhe e begatë të jetë një shoqëri, aq më pak vlerëson atë që është arritur dhe çfarë funksionon, dhe në vend të kësaj përqendrohet në atë që ende mungon dhe atë që nuk funksionon.
Shoqëritë e varfra janë më tolerante ndaj mangësive sepse ato karakterizohen nga qëndrimi se “gjërat mund të ishin më keq”. Shqipëria e ka lënë pas këtë fazë dhe ka hyrë në një të re në të cilën qëndrimi mbizotërues është se “gjërat mund të ishin më mirë”. Prandaj, ajo që nevojitet tani është një “shtet i kujdesshëm” që i dëgjon dhe i merr seriozisht përvojat e qytetarëve të tij, përmirëson cilësinë e shërbimeve dhe investimeve të tij dhe në këtë mënyrë forcon besimin e qytetarëve në shtet.
Fjalimi i Ramës u prit pozitivisht nga anëtarët e parlamentit dhe zyrtarët e Partisë së tij Socialiste. Përfaqësuesit e Lëvizjes Flamingo e hodhën poshtë atë si një shpërqendrim retorik për të larguar vëmendjen nga problemet thelbësore të korrupsionit, mungesës së transparencës dhe shkatërrimit të mjedisit. Lideri i opozitës, Sali Berisha, i Partisë Demokratike konservatore, spekuloi se Rama kishte përdorur inteligjencën artificiale për të krijuar dokumentin 40-faqësh, të cilin e përshkroi si të pakuptimtë dhe të shkruar keq.
Vetë Rama nuk jep përshtypjen se ndihet i shtyrë në mbrojtje nga Revolucioni Flamingo. Ai pret vizitorë në zyrën e tij në rezidencën e Kryeministrit. Atletet e tij të bardha janë nën tavolinë. Ai vesh çorape të zeza me pantallonat e gjera të zeza dhe pulovrën e zezë. Fanellat e basketbollit, dhurata për ish-lojtarin e kombëtares shqiptare, varen në një raft rrobash. Dollapët dhe raftet janë plot me të gjitha llojet e objekteve arti.
Rama nuk beson se vendi është në një pikë kthese, e lëre më në një pikë kthese. “Por padyshim është një provë besimi.” Ai përpiqet ta shohë gotën si gjysmë të mbushur dhe gjysmë të zbrazët, thotë Rama. “Nëse dikush tjetër e sheh gotën si gjysmë të zbrazët, kjo është në rregull. Ata shohin më pak nga ajo që kemi arritur dhe duan më shumë. Ndërsa personi që e sheh gotën si gjysmë të mbushur e njeh saktësisht atë që kemi arritur.”
Në përgjithësi është një shenjë pozitive kur njerëzit dalin në rrugë – për biodiversitetin, për mbrojtjen e mjedisit dhe për kauza të tjera. “Për mua, është një sfidë. Por kjo është një gjë e mirë. Në të gjithë karrierën time politike, gjërat nuk kanë shkuar kurrë mirë nëse nuk jam sfiduar. Zakonisht performoj më mirë kur jam sfiduar. A do të jem më mirë edhe këtë herë? Shpresoj. Nuk e di. Koha do ta tregojë. E ardhmja do ta tregojë.”
Kreu i qeverisë thotë se nuk ka asnjë dyshim që Shqipëria të shitet.
Lidhur me shkakun e menjëhershëm të protestave në Rivierën Shqiptare, Rama kujton se kontakti fillestar me Jared Kushner dhe Ivanka Trump në lidhje me një investim të mundshëm në Zvërnec dhe në ishullin e Sazanit ndodhi në një kohë kur Donald Trump nuk ishte ende (ose përsëri) president. “Në atë kohë, jeta e Trump luhatej midis burgut dhe Shtëpisë së Bardhë.”
Rama këmbëngul se mbështetja e tij për investime të huaja direkte në Shqipëri, veçanërisht në sektorin kyç të turizmit, nuk e bën atë një operativ të Trump. Ai gjithashtu pohon se, si Kryeministër, nuk mund ta shpërfillë thjesht perspektivën e më shumë se katër miliardë eurove që do të rrjedhin në projektet e planifikuara nga Kushner dhe partnerët e tij, duke pasur parasysh interesat e vendit. Megjithatë, ai këmbëngul se nuk ka dyshim që Shqipëria do të përballet me një “shitje” të afërt.
Ishulli i Sazanit mbetet pronë e shtetit shqiptar dhe do të vazhdojë të jetë i tillë. Një marrëveshje në lidhje me zhvillimin e mundshëm të ish-zonës së përjashtimit ushtarak në një vendpushim luksoz nga investitorë privatë nuk është arritur ende.
Në qershor, protestat shkaktuan një rënie në kurbën e rritjes së turizmit shqiptar. Kjo tani duket se ka mbaruar. Shqipëria pritet të regjistrojë 14 deri në 15 milionë vizitorë këtë vit, krahasuar me rreth 12.5 milionë vitin e kaluar. Turizmi është motori i rritjes për ekonominë shqiptare dhe përbën afërsisht një të katërtën e prodhimit të përgjithshëm ekonomik të vendit.
Marrë nga FAZ
