Nga Martin Wolf
Disa muaj më parë, vjehrri i njërit prej djemve të mi, që jeton në shtetin e Nju Jorkut, i dërgoi familjes së tij në Angli një shumë parash goxha të konsiderueshme për të. Paratë nuk mbërritën kurrë. Më keq akoma, ishte e pamundur të kuptohej se çfarë kishte ndodhur me to. Banka e tij kontaktoi bankën ndërmjetëse, por ajo u përgjigj se banka pritëse në Mbretërinë e Bashkuar, një nga më të mëdhatë në vend, nuk po u kthente përgjigje pyetjeve. Pyeta disa kolegë çfarë mund të kishte ndodhur dhe më thanë se ndoshta lidhej me dyshime për pastrim parash. Ndërkohë, i afërmi ynë ishte shumë i shqetësuar. Pastaj, pas dy muajsh, paratë u shfaqën papritur sërish në llogarinë e tij. Ai ende nuk e di çfarë ka ndodhur gjatë asaj kohe.
Një situatë e tillë është shumë larg asaj që kam përjetuar unë kur kam transferuar para mes Mbretërisë së Bashkuar dhe BE-së. Këtu, transfertat kanë qenë gjithmonë të shpejta dhe të sigurta. Kjo mund të jetë një arsye pse amerikanët mund t’i shohin “stablecoins” si një alternativë ndaj sistemit të tyre bankar. Daniel Davies përmend edhe dy arsye të tjera: koston e lartë të pagesave me karta krediti (rreth pesë herë më të shtrenjta se në Europë!) dhe koston shumë të lartë të dërgesave të parave jashtë vendit. Të dyja këto tregojnë dështimin për të rregulluar oligopolet e fuqishme në SHBA.
Muajin e kaluar, gazetarja Gillian Tett e Financial Times sugjeroi një arsye tjetër pse administrata Trump i mbështet stablecoins. Sekretari amerikan i Thesarit, Scott Bessent, ka një problem: sasinë shumë të madhe të borxhit amerikan që duhet të mbahet nga pjesa tjetër e botës me interesa të ulëta. Një zgjidhje, sipas saj, është përhapja e gjerë e stablecoins të lidhura me dollarin, jo aq shumë brenda SHBA-së, por kudo në botë. Kjo do të ishte në interes të qeverisë amerikane.
Por asnjë nga këto nuk është arsye e mirë për të mirëpritur stablecoins e lidhura me dollarin. Siç thotë Hélène Rey nga London Business School, për pjesën tjetër të botës, përfshirë Europën, përdorimi i gjerë i këtyre stablecoins do të ishte një lloj privatizimi i fitimit nga paraja në favor të aktorëve globalë. Me fjalë të tjera, do të ishte një tjetër veprim grabitqar i një superfuqie. Një alternativë do të ishte që SHBA të krijonte një sistem pagesash më të lirë dhe një politikë fiskale më të kujdesshme, por kjo nuk duket e mundshme.
Në përgjithësi, stablecoins, asete digjitale që paraqiten si alternativa ndaj parasë tradicionale, sidomos dollarit amerikan, duket se kanë një të ardhme të ndritur. Sipas Tett, disa banka si Standard Chartered parashikojnë që tregu i stablecoins të rritet nga 280 miliardë dollarë në 2 trilionë dollarë deri në vitin 2028.
Por a duhet kjo e ardhme të mirëpritet edhe nga të tjerët, përveç emetuesve të tyre, kriminelëve të ndryshëm dhe Thesarit amerikan? Përgjigjja është jo.
Është e vërtetë që stablecoins janë më të qëndrueshme se, për shembull, bitcoini. Por “qëndrueshmëria” e tyre ka gjasa të jetë mashtruese, krahasuar me paranë fizike ose depozitat bankare në dollarë.
FMN-ja, OECD-ja dhe Banka për Shlyerje Ndërkombëtare (BIS) kanë shprehur shqetësime serioze. BIS, nga njëra anë, e sheh me interes idenë e “tokenizimit”, pra bashkimin në një sistem të vetëm të rezervave të bankave qendrore, parasë bankare dhe aktiveve financiare. Por nga ana tjetër, ajo paralajmëron se stablecoins nuk përmbushin tre kritere kyçe: unitetin, elasticitetin dhe integritetin.
Uniteti do të thotë që çdo formë e së njëjtës monedhë duhet të këmbehet gjithmonë me vlerë të barabartë. Elasticiteti është aftësia për të kryer pagesa të çdo madhësie pa bllokime. Integriteti lidhet me luftën kundër krimit financiar. Në të gjitha këto, bankat qendrore dhe rregullatorët luajnë një rol vendimtar.
Stablecoins, ashtu siç funksionojnë sot, nuk i plotësojnë këto kushte: janë jo transparente, të lehta për t’u përdorur nga kriminelët dhe me vlerë të pasigurt. Muajin e shkuar, S&P Global Ratings e uli vlerësimin e Tether (USDT), stablecoin-i më i madh i lidhur me dollarin, në nivelin “i dobët”. Kjo nuk është para e besueshme. Historia ka treguar se paratë private shpesh dështojnë në kriza, dhe kjo ka shumë gjasa të ndodhë edhe me stablecoins.
Nëse supozojmë se SHBA do të vazhdojë të promovojë stablecoins të rregulluara lehtë për të forcuar rolin e dollarit dhe për të financuar deficitin e saj të madh, çfarë duhet të bëjnë vendet e tjera? Ato duhet të mbrohen sa të munden, veçanërisht vendet europiane. Sidomos tani që SHBA ka treguar hapur armiqësi ndaj Europës demokratike.
Prandaj, Europa duhet të mendojë për stablecoins në monedhat e veta, që të jenë më transparentë, më të rregulluar dhe më të sigurt. Qasja e Bankës së Anglisë është një shembull i mirë: ajo ka propozuar së fundmi një regjim rregullator për stablecoins në sterlina, duke argumentuar se ato mund të sjellin pagesa më të shpejta dhe më të lira, brenda dhe jashtë vendit.
Udhëheqësit aktualë në SHBA besojnë shumë te parimi i teknologjisë së madhe “lëviz shpejt dhe thyej gjërat”. Por kur bëhet fjalë për paranë, kjo mund të jetë shkatërruese. Po, teknologjia e re ofron mundësi për sisteme pagesash më të mira. SHBA ka nevojë për këtë. Por një sistem që premton rrejshëm stabilitet, lehtëson politika fiskale të papërgjegjshme dhe hap rrugën për kriminalitet dhe korrupsion nuk është ajo që i duhet botës. Ne duhet t’i rezistojmë.
Marrë nga Financial Times
