Kur BE-ja përballet me një krizë, dritat ndizen në një dhomë ultra të sigurtë thellë në një ndërtesë në Bruksel që pret Këshillin Evropian. Gjatë vitit të kaluar, ato janë ndezur më shpesh se kurrë, ndërsa 27 të dërguarit qeveritarë të bllokut marrin timonin.
Suita e dhomave, përfshirë një “bunker” në bodrum të projektuar për të parandaluar mbikëqyrjen, është vendi i takimit për ambasadorët e BE-së, të cilët po luajnë një rol më të madh se më parë në përcaktimin e përgjigjes së bllokut ndaj sfidave më të mëdha të kohës sonë. Nga kërcënimet e Donald Trump për të marrë Groenlandën dhe vendosja e tarifave të importit deri te konfliktet në Gaza dhe Ukrainë, mundësia e sulmeve ndaj Iranit dhe shqetësimet më të gjera rreth ekonomisë së Evropës, ky formacion i përfaqësuesve më të fuqishëm kombëtarë përgjithmonë në Bruksel po merr formën e vet.
I njohur në zhargonin e Brukselit si Coreper II (shkurtim për Komitetin e Përfaqësuesve të Përhershëm), grupi ka ekzistuar për aq kohë sa ekziston edhe BE-ja. Ai gradualisht po i jep vetes autoritet më të madh për të marrë vendime – jo vetëm që blloku të mund të veprojë në mënyrë më efikase, por edhe si kundërpeshë ndaj një Komisioni Evropian gjithnjë e më të fuqishëm, degës ekzekutive të BE-së.
“Edhe para fillimit të presidencës sonë [të Këshillit të BE-së], u kisha thënë kolegëve se do të mbanim dy takime të Coreper-it në javë – më shumë se zakonisht”, tha Agnieszka Bartol, ambasadorja e Polonisë në BE, e cila kryesoi seancat gjatë gjashtë muajve të vendit të saj në krye vitin e kaluar. “Kishte një sasi gjithnjë e në rritje për t’u trajtuar dhe nuk doja që Coreper-i të duhej të punonte deri natën vonë.”
Gjatë presidencës daneze të BE-së që pasoi atë të Polonisë, grupi mblidhej çdo ditë përpara një vendimi të rëndësishëm se si të sigurohej që Ukraina të mos mbetej pa para, me detyrën e saj më të madhe gjetjen e një zgjidhjeje për shqetësimet e Belgjikës dhe të tjerëve në lidhje me përdorimin e aseteve të palëvizshme ruse për të financuar kredinë. Nën presidencën aktuale të Qipros, Coreper II është takuar shpesh deri në tre herë në javë.
Në janar, ambasadorët u thirrën një natë të diel, vetëm disa orë pasi Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, kërcënoi të vendoste tarifa të rënda ndaj aleatëve të tij, si pjesë e një përpjekjeje për të aneksuar Groenlandën. Ishte hera e parë që BE-ja u mblodh për të diskutuar një përgjigje – dhe, brenda disa orësh, pati një marrëveshje të gjerë për të shqyrtuar kundërpërgjigjen me masa ekonomike. Coreper i ka dhënë vetes fleksibilitetin dhe mandatin për t’iu përgjigjur me shpejtësi ngjarjeve, ku më parë udhëheqësit kombëtarë do të ishin thirrur për të diskutuar, duke ngadalësuar ndjeshëm vendimmarrjen e BE-së.
Të bësh shaka dhe të ndash shqetësime
Formati ka shkuar shumë përtej origjinës së tij si një organ përgatitor mbi gjysmë shekulli më parë, thanë katër diplomatë që kanë qenë të pranishëm në Coreper në dy vitet e fundit. Ky është një proces që filloi gjatë pandemisë Covid-19 kur ishte takimi i vetëm fizik që u zhvillua, dhe madje edhe ministrat e qeverisë u detyruan të kryenin vetëm videokonferenca.
Brenda sallës, ambasadorët shpesh lëvizin midis vendeve të tyre në rreshtin e brendshëm për t’u konsultuar me ekspertë dhe këshilltarë që ulen pas tyre, duke u përfshirë në një debat të lirë duke e kthyer tabelën me emrin e vendit të tyre përpara anash. Përfaqësuesit ligjorë ulen për të këshilluar mbi zgjidhjen e çështjeve komplekse dhe, në margjina, të dërguarit bëjnë shaka dhe janë të hapur për shqetësimet e tyre.
“Këto gjëra duhet të funksionojnë mbi bazën e konsensusit — dhe nëse doni të përpiqeni për konsensus, duhet t’i besoni Coreper-it për ta gjetur atë”, tha një diplomat i BE-së që mori pjesë në bisedimet mbi këtë çështje dhe, si të tjerët në këtë artikull, iu dha anonimiteti për të folur rreth takimeve konfidenciale. “Është një vend ku mund të ndërmjetësosh kompromise. Sigurisht, ambasadorët janë të apasionuar pas mbrojtjes së interesave të vendeve të tyre, por ata përpiqen t’i shohin gjërat nga perspektiva e njëri-tjetrit.”
Zyrtarisht, Coreper nuk është një organ vendimmarrës. Por ata që kanë qenë brenda dhomës thonë se vijat ndarëse janë bërë gjithnjë e më të paqarta vitet e fundit. “Nëse jemi të sinqertë, është vërtet një vend ku merren vendime”, tha një diplomat i dytë, duke argumentuar se ndërsa udhëheqësit kombëtarë duhet të miratojnë rregullisht veprimet e tyre, shpejtësia e gjeopolitikës do të thotë që disa gjëra nuk mund të presin me muaj midis samiteve të udhëheqësve.
«Ka një numër gjithnjë e në rritje dosjesh që janë shumë politike për grupet e ekspertëve, por shumë teknike për politikanët, ku duhet t’i shqyrtojmë pak më mirë gjërat përpara se t’u shkojnë udhëheqësve», tha një diplomat i tretë. «Dhe ky është Coreper».
Pasiguria gjeopolitike
Ky rol është bërë më i qartë që kur Presidenti i Këshillit Evropian António Costa mori detyrën në vitin 2024. Ai dhe ekipi i tij kanë fituar duartrokitje nga kryeqytetet duke arritur t’i bëjnë samitet e rregullta të liderëve takime njëditore, krahasuar me negociatat shumëditore të së kaluarës, duke rënë dakord për pozicionet kyçe midis ambasadorëve përpara takimeve. Shefi i stafit të tij, Pedro Lourtie, merr pjesë shpesh në Coreper, ashtu si edhe këshilltari kryesor i Presidentes së Komisionit Ursula von der Leyen, Bjoern Seibert.
António Costa dhe ekipi i tij kanë fituar duartrokitje nga kryeqytetet duke arritur t’i shndërrojnë samitet e rregullta të liderëve në takime njëditore. | Rodrigo Antunes/EPA
Në të njëjtën kohë, Coreper II — i cili historikisht është përqendruar në ekonomi, punë të brendshme dhe marrëdhënie të jashtme — tani ka marrë përsipër çështje që më parë ishin përgjegjësi e formatit të tij simotër, Coreper I, i cili mblidhet për të diskutuar dosje specifike teknike që lidhen me fushat e politikave. Me tema të diskutueshme si energjia, ndryshimet klimatike dhe burokracia që po bëhen përparësi për udhëheqësit, ambasadorët e Coreper II tani negociojnë edhe për to.
Një nga përgjigjet ndaj pasigurisë gjeopolitike me të cilën përballet BE-ja është se Komisioni është përfshirë në ato që tradicionalisht ishin kompetenca kombëtare, të tilla si mbrojtja dhe politika e strehimit. Coreper II është çelësi për të siguruar që vendet anëtare të mbajnë një mbikëqyrje të ngushtë të punës së saj, pa e vonuar atë ose pa u dashur të presin muaj që udhëheqësit të takohen dhe të miratojnë marrëveshjen, thanë diplomatët.
“Kur po negocionim marrëveshjen tregtare të SHBA-së, kishte vazhdimisht një Coreper”, tha një zyrtar i Komisionit, duke u ankuar për rritjen e kontrollit nga kryeqytetet.
Por, për ambasadorët, të kenë fjalën e tyre për çështjet kyçe dhe të shmangin që Brukseli të shkojë shumë larg pa një mandat nga vendet anëtare është pikërisht çështja. “Coreper është ndërtuar mbi dy parime”, tha Bartol, ambasadori polak. “Besim i ndërsjellë dhe asnjë surprizë.”
Marrë nga Politico.eu
