Nga brigjet e mbrojtura të Zvërnecit deri në bulevardin kryesor të Tiranës, Shqipëria po përjeton një nga momentet më domethënëse të pakënaqësisë qytetare të viteve të fundit.
Për më shumë se dy javë, qytetarë, të rinj, artistë, aktivistë dhe profesionistë kanë dalë çdo mbrëmje në protestë kundër projektit të resortit luksoz në Zvërnec, një investim miliarda dollarësh i lidhur me Jared Kushner, dhëndrin e presidentit amerikan Donald Trump.
Por, ashtu siç ndodh shpesh në histori, shkaku që ndez protestën nuk është domosdoshmërisht problemi kryesor. Projekti i Kushnerit mund të ketë qenë shkëndija, por zemërimi që ka mbushur sheshet shqiptare është rezultat i një akumulimi të gjatë pakënaqësish.
Qeveria e kryeministrit Edi Rama e ka paraqitur investimin si një mundësi historike për ekonominë shqiptare, turizmin dhe zhvillimin e vendit.
Mbështetësit e projektit argumentojnë se Shqipëria ka nevojë për investime të mëdha ndërkombëtare dhe se refuzimi i tyre do të ishte një sinjal negativ për klimën e biznesit.
Megjithatë, kundërshtarët nuk e shohin debatin vetëm si një çështje investimi. Për ta, problemi është mënyra se si merren vendimet. Ndryshimet ligjore për zonat e mbrojtura, mungesa e transparencës, konsultimet e kufizuara publike dhe perceptimi se interesat ekonomike po vendosen mbi interesin publik kanë krijuar një ndjenjë mosbesimi që shkon shumë përtej Zvërnecit.
Në thelb, protestat nuk flasin vetëm për një resort. Ato flasin për mënyrën se si qeveriset Shqipëria.
Prej vitit 2013, qeveria Rama ka ndërtuar narrativën e transformimit europian të vendit. Në shumë fusha janë shënuar zhvillime të dukshme, nga infrastruktura te promovimi i turizmit. Por paralelisht me këto suksese, vendi është përballur me një sërë skandalesh që kanë ushqyer perceptimin e korrupsionit dhe mungesës së llogaridhënies.
Hetimet e SPAK-ut kanë përfshirë ministra, ish-ministra, drejtues institucionesh dhe figura të rëndësishme politike. Për shumë qytetarë, këto zhvillime nuk konsiderohen më raste të izoluara, por simptoma të një problemi më të thellë institucional.
Nga ana tjetër, edhe opozita vazhdon të vuajë mungesën e besueshmërisë. Një pjesë e konsiderueshme e protestuesve nuk identifikohen me partitë tradicionale politike dhe refuzojnë ta shohin lëvizjen si një betejë mes Partisë Socialiste dhe Partisë Demokratike. Për ta, pakënaqësia është drejtuar ndaj gjithë klasës politike që ka dominuar Shqipërinë në dekadat e fundit.
Kjo është arsyeja pse protestat kanë marrë një karakter të pazakontë. Në sheshe shihen qytetarë me bindje të ndryshme politike, por edhe shumë njerëz që nuk përfaqësohen më nga asnjë forcë politike. Ata kërkojnë transparencë, drejtësi, meritokraci dhe institucione që funksionojnë për interesin publik.
Në këtë kuptim, ajo që po ndodh në Shqipëri nuk është thjesht një debat për Zvërnecin apo për Jared Kushnerin. Është një debat për besimin te shteti, te politika dhe te demokracia.
Demokracitë nuk mbijetojnë vetëm përmes zgjedhjeve. Ato mbijetojnë kur qytetarët besojnë se institucionet funksionojnë, se ligji zbatohet njësoj për të gjithë dhe se interesat publike mbrohen. Kur ky besim fillon të zbehet, pakënaqësia shndërrohet në revoltë.
Prandaj, ajo që po shohim sot në Tiranë është shumë më tepër sesa kundërshtimi i një projekti turistik. Është shprehja e një kërkese më të madhe për ndryshim, një kërkesë që vjen nga qytetarë të lodhur nga polarizimi politik dhe nga ndjesia se vendimet e rëndësishme merren pa ta.
Në fund, historia e Zvërnecit mund të mos mbetet në kujtesë për resortin që do të ndërtohet ose jo. Mund të mbahet mend si momenti kur një pjesë e shoqërisë shqiptare vendosi të kërkojë më shumë sesa thjesht zhvillim ekonomik: të kërkojë llogaridhënie, përfaqësim dhe besim te institucionet.
Marrë nga Newsweek.com
