Dr. Arben Ramkaj, studiues i dialogut ndërfetar dhe marrëdhënieve ndërkulturore, si dhe drejtues i Qendrës së Bashkëpunimit Ndërfetar, ka bërë publike parashtresën e tij drejtuar Komisionit Evropian për projektin e krijimit të një statusi sovran për Kryegjyshatën Botërore Bektashiane. Ramkaj sqaron se nisma është ndërmarrë vetëm në cilësinë e tij personale dhe nuk përfaqëson ndonjë organizatë apo institucion.
Në komunikimin drejtuar Komisionerit Evropian për Punët e Brendshme dhe Migracionin, Magnus Brunner, ai kërkon që çështja të shqyrtohet përtej dimensionit fetar, duke vlerësuar pasojat e mundshme kushtetuese, juridike dhe institucionale të krijimit të një entiteti me elemente sovraniteti.
Ramkaj shpreh respekt për komunitetin bektashi, historinë dhe trashëgiminë e tij shpirtërore. Sipas tij, të drejtat e komunitetit për personalitet juridik, autonomi institucionale, administrimin e pronës dhe ushtrimin e lirë të besimit janë të ligjshme dhe duhet të garantohen.
Shqetësimi, argumenton ai, nis kur koncepti i autonomisë fetare zëvendësohet me krijimin e një territori sovran, shtetësi, imunitete, kapacitete diplomatike apo kompetenca të ngjashme me ato të një shteti. Një ndryshim i tillë, sipas Ramkajt, kërkon një bazë të qartë në Kushtetutë dhe në të drejtën ndërkombëtare.
Një nga çështjet kryesore të ngritura në parashtresë është edhe parimi i barazisë ndërmjet komuniteteve fetare. Ramkaj pyet nëse dhënia e një statusi sovran vetëm për një komunitet mund të krijojë një kategori të veçantë privilegjesh juridike dhe publike, të ndryshme nga ato që gëzojnë komunitetet e tjera fetare në Shqipëri.
Ai paralajmëron gjithashtu për pasojat afatgjata që një model i tillë mund të ketë mbi ekuilibrat e bashkëjetesës fetare në Shqipëri dhe në Ballkanin Perëndimor. Sipas tij, modeli shqiptar është ndërtuar mbi qytetarinë e përbashkët dhe barazinë përpara ligjit dhe çdo ndryshim i këtij ekuilibri duhet të shoqërohet me debat të gjerë publik e institucional.
Ramkaj i kërkon Komisionit Evropian që, nëse nisma shndërrohet në projektligj, ndryshim kushtetues, traktat apo instrument tjetër juridik, ajo të shqyrtohet edhe në kuadër të procesit të integrimit evropian, sundimit të ligjit dhe të drejtave themelore.
Ndër kërkesat e tij janë publikimi i plotë i modelit juridik, përcaktimi i territorit dhe kompetencave, sqarimi i çështjeve të shtetësisë, imuniteteve dhe atributeve diplomatike, si dhe konsultimi me komunitetet fetare, ekspertët kushtetues, Parlamentin dhe shoqërinë civile.
Ai sugjeron gjithashtu që, pasi të paraqitet një projekt konkret, të kërkohet një opinion i pavarur nga Komisioni i Venecias.
Në fund, Ramkaj kundërshton zbatimin automatik të analogjisë me Vatikanin, duke argumentuar se Shteti i Qytetit të Vatikanit është rezultat i rrethanave specifike historike dhe juridike, të lidhura me Traktatin e Lateranit të vitit 1929.
Sipas tij, bashkëjetesa fetare në Shqipëri duhet të forcohet përmes qytetarisë së barabartë, autonomisë institucionale dhe dialogut, dhe jo përmes krijimit të kategorive të veçanta të sovranitetit mbi baza fetare.
Marrë nga Tesheshi.com
