Nga Larry Fink, Rob Goldstein
Pesëdhjetë vjet më parë, paraja lëvizte me shpejtësine e postës. Në vitin 1976, transaksionet kryheshin nëpërmjet telefonit dhe zyrtarizoheshin me certifikata letre të dërguara me korrier. Por një vit më vonë, një teknologji e quajtur Swift solli mesazhe elektronike të standardizuara midis bankave, duke shkurtuar kohën e transaksioneve nga ditë në minuta. Sot, transaksionet midis Nju Jorkut dhe Londrës ekzekutohen në milisekonda.
Tani infrastruktura e tregut të financës po hyn në evolucionin tjetër madhor, i cili bën të mundur lëvizjen e aseteve shumë më shpejt dhe në mënyrë shumë më të sigurtë se sa sistemi, që u ka shërbyer investitorëve për dekada.
Gjithçka filloi në vitin 2009, kur një zhvillues i njohur me pseudonimin Satoshi Nakamoto lançoi bitcoinin si një libër dixhital llogarish, i cili mund të regjistronte transaksione pa nevojën e ndërmjetësve.
Disa vite më vonë, e njëjta teknologji- blockchaini- ndezi shkëndijën e diçkaje edhe më shumë transformuese. Ky është tokenizimi.
Tokenizimi përfshin regjistrimin e pronësisë në librat dixhitalë. Ai bën të mundur që çdo aset; nga pasuritë e paluajtshme tek borxhi i korporatave ose monedhat, të ekzistojë në një rekord të vetëm dixhital, i cili mund të verifikohet nga të gjithë në mënyrë të pavarur.
Fillimisht ishte e vështirë për botën financiare të shihte idenë e madhe. Tokenizimi ngatërrohej me botën e kriptomonedhave, që shikohej shpesh si spekullative. Por vitet e fundit, financa tradicionale ka parë atë që fshihej poshtë idesë entuziaste; tokenizimi mund të zgjerojë drastikisht botën e aseteve të investueshme, përtej bondeve dhe aksioneve të listuara, që dominojnë tregun sot.
Tokenizimi i aseteve sjell dy përfitime madhore. Së pari ai bën të mundur kryerjen e transaksioneve në moment. Tregjet e sotme operojnë me afate të ndryshme të dakortësuara, të cilat ekspozojnë si blerësin ashtu dhe shitësin përballë rrezikut që pala tjetër mund të mos e përmbush kontratën e rënë dakord.
Standardizimi i transaksioneve të mënjëhershme në tregjet globale do të ishte një kërcim përtej çdo gjëje që ka bërë të mundur SWIFT.
Së dyti, asetet e tregjeve private vazhdojnë të mbështeten ende në një masë të rëndësishme tek letrat; procese manuele, marrëveshje të porositura, dhe regjistrime, të cilat nuk kanë mundur të ruajnë hapin e evolucionit të pjesës tjetër të financës.
Tokenizimi mund të zëvendësojë letrat me kode, duke reduktuar mosmarrëveshjet, që i bëjnë asetet të kushtueshme dhe të vështira për t’u tregtuar. Ai mund të shndërrojë asetet e mëdha të palistuara si pasuritë e paluajtshme ose veprat infrastrukturore në njësi shumë më të vogla dhe me akses shumë më të madh duke zgjeruar pjesëmarrjen në tregje, të cilat kanë qenë të dominuara gjithmonë nga institucionet e mëdha financiare.
Teknologjia e vetme nuk do të heqë çdo barrierë. Rregullimi dhe mrbojtja e investitorëve do të vazhdojnë të mbeten thelbësore. Por duke ulur koston e transaksioneve dhe kompleksitetin e tyre, tokenizimi mund t’u japë më shumë investitorëve më shumë rrugë për të diversifikuar portofolet e tyre.
Dhe për këtë ka shenja të hershme progresi. Tokenat, të cilët përfaqësojnë asetet tradicionale financiare si aksionet dhe bondet, përbëjnë ende një fraksion të vogël të tregjeve të aksioneve dhe të ardhurave fikse, por po rriten me ritme shpërthyese, rreth 300 për qind në 20 muajt e fundit.
Shumica e këtij evolucioni po ndodh në botën në zhvillim, ku aksesi bankar është i kufizuar. Rreth 75 për qind e zotëruesve të kriptomonedhave jetojnë jashtë Perëndimit. Ndërkohë, ekonomitë të cilat ndërtuan financën moderne; SHBA, Britania dhe Bashkimi Europian, po mbeten pas, të paktën sa i përket vendeve ku po ndodhin transaksionet e aseteve të tokenizuara.
Eshtë e vërtetë se shumica e kompanive të pozicionuara më mirë për të udhëhequr zhvendosjen drejt një sistemi financiar të tokenizuar, përfshirë lojtarët dominantë të monedhave kripto të qëndrueshme, janë amerikane. Por ky avantazh i hershëm nuk është i garantuar.
Nëse historia shërben si mësim, tokenizimi sot është përafërsisht atje ku ishte interneti në vitin 1996, kur Amazon kishte shitur libra gjithsej në vlerën e 16 milionë dollarëve dhe 3 nga 7 e gjigantëve të sotëm teknologjik nuk kishin lindur akoma.
Tokenizimi mund të avancojë me ritmin e internetit dhe shumë më shpejt, me rritje të madhe gjatë dekadave të ardhshme. Ai nuk do të zëvendësojë tërësisht sistemin e sotëm financiar për një kohë të shpejtë. Mendojeni si një urë, e cila po ndërtohet nga të dy brigjet e një lumi dhe e cila konvergon në mes. Në njërën anë të lumit qëndrojnë institucionet financiare tradicionale, në anën tjetër inovatorët dixhitalë; emetuesit e kriptomonedhave, fintech-ët dhe sistemet publike të blockchaineve.
Dy sistemet nuk po konkurrojnë sot më shumë se sa po bashkëveprojnë. Në të ardhmen, njerëzit nuk do të mbajnë aksionet dhe bondet në një portofol dhe kriptot në një portofol tjetër. Asetet e të gjitha llojeve, një ditë do të mund të blihen dhe shiten përmes një portofoli të vetëm dixhital.
Detyra për politikbërësit dhe institucionet rregullatore është e qartë; të ndihmojnë në ndërtimin e asaj ure shpejt dhe në mënyrë të sigurtë.
Rruga më e mirë nuk është shkrimi i një libri të ri rregullash për tregjet dixhitale, por përditësimi i rregullave ekzistuese që kemi, në mënyrë që tregjet tradicionale dhe ato të tokenizuara të mund të punojnë së bashku.
Rregullatorët duhet të kenë qëllim konsistencën. Asetet duhet të vlerësohen nga niveli i riskut që kanë, jo nga mënyra se si janë paketuar. Një bond është gjithmonë bond, pavarësisht nëse ruhet në portofolet tradicionale apo nëse gjendet në një sistem blockchain.
Megjithatë inovacioni ka nevojë për parmakë mbrojtës; mbrojtje e qartë për blerësit, të cilat sigurojnë se produktet e tokenizuara janë të sigurta dhe transparente, standarde të forta risqesh për të gjitha palët për të parandaluar tronditjet që të përhapen në të gjitha platformat; dhe sisteme verifikimi për identitetet dixhitale, me qëllim që ata të cilët duan të investojnë ta bëjnë këtë me të njëjtin besim që kanë kur shkëmbejnë letra ose transferojnë para.
Në librin e tij mbi rënien e tregut të aksioneve në vitin 1929, Andrew Ross Sorkin, i rikthet dështimeve që i hapën rrugën lindjes së sistemit modern financiar. Disa ishin dështime teknologjike. Të tjerat ishin dështime institucionale, një sistem financiar, i cili avancuar shumë më tepër se rregullimi institucional.
Tokenizimi mund të modernizojë infrastrukturën, e cila bën që ende shumë pjesë të tregut financiar të jenë të ngadalta dhe të kushtueshme, duke sjellë shumë më tepër njerëz në motorrin më të fuqishëm të krijimit të mirëqënies, tregjet.
Por ashtu siç na mëson kriza e vitit 1929, çdo zgjerim aksesi duhet shoqëruar me masa të përditësuara mbrojtëse. Tokenizimi duhet t’i bëjë të dyja. Të lëvizim më shpejt dhe më të sigurtë; duke ndërtuar besim me kalimin e kohës.
Marrë nga Bloomberg.com
