Qeveria ka rishikuar variantin e projektligjit “Për strehimin social” të propozuar në muajin korrik 2026. Varianti i ri, ndër disa ndryshime të reja, propozon gjithashtu që ndërtuesit që do të aplikojnë për leje ndërtimi për objekte banimi me sipërfaqe mbi 2 mijë metra katror do të paguajnë vetëm në vlerë monetare taksën 3% për strehimin.
Detyrimin për taksën e strehimit, ndërtuesit do të mund ta paguajnë edhe me këste.
Ligji aktual “Për Strehimin Social”, i miratuar në vitin 2018, në nenin 19 të tij, fillimisht parashikonte se çdo subjekt privat që aplikon për leje ndërtimi me sipërfaqe mbi 2 mijë metër katror, është i detyruar t’i kalojë shtetit 3% të sipërfaqes funksionale të banimit për fondin e banesave sociale. Por prej vitit 2019 u përcaktuar si e drejtë që zhvilluesve të lejeve të ndërtimit, përveç dhënies së apartamenteve, t’u njihej si pagesë takse edhe konvertimi i sipërfaqes për strehim në vlerë monetare, e llogaritur sipas çmimeve të shitjes.
Në ndryshimet e reja që i bëhen ligjit për strehimin, pas draftit të publikuar në konsultimet publike në muajin qershor 2026, qeveria riformulon mekanizmin e kontributit të sektorit privat për financimin e politikave të strehimit përmes pagesës së taksës 3%.
Në draftin e ri, konkretisht në nenin 10, propozohet që subjektet private që aplikojnë për leje zhvillimi dhe ndërtimi për ndërtime banimi me sipërfaqe funksionale mbi 2 mijë metra katror do të kontribuojnë në Fondit Publik të Banesave Sociale (FSKS ) me vlerën monetare të barasvlershme me shitjen e 3 për qind të sipërfaqes funksionale, sipas çmimit të tregut.
Projektligji gjithashtu përcakton edhe mënyrën e formalizimit të marrëdhënies ndërmjet subjektit privat dhe AKTSS-së, afatet dhe mënyrat e pagesës, përfshirë mundësinë e pagesës me këste, si dhe pasojat në rast të mospërmbushjes së detyrimit.
“Ky mekanizëm synon të krijojë një burim të qëndrueshëm shtesë për financimin e politikave të strehimit dhe lidh zhvillimin e sektorit privat me krijimin e kapaciteteve publike për strehim”, thuhet në relacion.
Prej vitesh pjesa dërrmuese e ndërtuesve ka zgjedhur ta paguajë taksën 3% të strehimit në vlerë monetare.
Më herët, Bashkia e Tiranës parashikonte të shpenzonte rreth 2,7 mld lekë apo 27 mln euro për ndërtimin e banesave sociale për vitet 2024-2026.
Me planin 5 vjeçar të strehimit për vitet 2022-2027 synohej të përmirësohet çështja e strehimit për 4 mijë familje në Tiranë. Me qëllim zbatimin e këtij programi social Bashkia e Tiranës parashikon të përdorë fondin me vlerë 3 mld lekë i krijuar në vitet 2020-2024 nga kontributi i sektorit privat nëpërmjet taksës 3% të strehimit social.
Mësohet se aktualisht qeveria synon që të ardhurat e krijuara nga taksa 3% e strehimit t’i përdorë për blerjen e 2 mijë apartamenteve në tregun e lirë në Tiranë me çmim deri në 60 mijë euro.
Për blerjen e tyre është zhvilluar edhe një takim 2 javë më parë me ndërtuesit, ku mësohet se është rekomanduar shfrytëzimi i pronave shtetërore me qëllim ndërtimin e këtyre banesave me kosto të ulët prej tyre.
Sakaq ndër programet kryesore për të adresuar nevojën për strehim të përballueshëm, të propozuara me ndryshimet në ligj, do të jenë pagesat për qiratë me të drejtë blerje për apartamente te banesat sociale dhe dhënia e kredive me 0% interes.
Neni 19 Kontributi i sektorit privat në krijimin e fondit publik (shtuar pika 3 me ligjin nr. 48/2023, datë 22.6.2023)
Në nenin 19 të ligjit, bëhen këto shtesa dhe ndryshime:
“1. Çdo subjekt privat që, pas hyrjes në fuqi të këtij ligji, aplikon për leje zhvillimi dhe ndërtimi për ndërtime me sipërfaqe ndërtimore banimi mbi 2 000 metra katrorë, derdh kontribute në Fondin për Strehim dhe Kohezion Social, në vlerë monetare të barasvlefshme me shitjen e 3% të metrave katrorë të sipërfaqes funksionale, sipas çmimit të tregut në momentin e marrjes së lejes së zhvillimit dhe ndërtimit. Shuma totale e cila do të derdhet në fond përcaktohet në marrëveshjen ndërmjet AKTSS-së dhe subjektit privat, e cila mund të parashikojë pagesë me këste të këtij kontributi, të cilat duhet të paguhen më së largu deri në momentin e aplikimit për certifikatën e përdorimit.”
“2. Çdo subjekt privat i cili ka aplikuar për leje, sipas pikës 1, të këtij neni, pas marrjes së konfirmimit për plotësimin e kushteve dhe kritereve për pajisje me leje ndërtimi, brenda 30 ditëve nga konfirmimi lidh marrëveshjen me AKTSS-në për mënyrën e pagesës të përcaktuar në pikën 1, të këtij neni. Vetëm pas lidhjes së kësaj marrëveshje, ose nëse pagesa është kryer e plotë nga subjekti privat, organi përgjegjës për dhënien e lejes e pajis subjektin me lejen e ndërtimit. Në rast se subjekti privat refuzon të lidhë marrëveshjen me AKTSS-në/të paguajë pagesën nga pika 1, e këtij neni, konsiderohet se ka hequr dorë nga aplikimi për leje ndërtimi.”
“3. Marrëveshja ndërmjet subjektit privat dhe AKTSS-së duhet të përmbajë edhe këto të dhëna:
Kontrata regjistrohet në regjistrin e AKTSS-së dhe në rast të mospërmbushjes së detyrimeve, subjekti nuk pajiset me lejen e përdorimit.”
Marrë nga Monitor
