Komisioni i Marrëdhënieve me Jashtë (AFET) i Parlamentit Europian miratoi sot në seancë plenare në Strasburg, raportin mbi ecurinë e progresit të Shqipërisë për vitet 2023 dhe 2024. Ky raport u miratua me 502 vota pro, 120 kundër dhe 64 abstenime.
Raporti për Shqipërinë është hartuar nga raportuesi Andreas Schieder. Ai tha se mirëpresim progresin e shpejtë që ka bërë ‘kandidatja kryesore e anëtarësimit’ gjatë viteve të fundit. Schieder shtoi se për të arritur qëllimin e saj për anëtarësim të plotë në BE deri në vitin 2030, për Shqipërinë është thelbësore të vazhdohet puna e mirë duke zgjeruar modelin ekonomik, duke krijuar vende pune dhe duke përmirësuar modelin e mirëqenies sociale, si dhe duke zbatuar një reformë zgjedhore gjithëpërfshirëse dhe gjithëpërfshirëse.
“Në raportin e parë të këtij mandati për Shqipërinë, ne mirëpresim progresin e shpejtë që ka bërë ‘kandidatja kryesore e anëtarësimit’ gjatë viteve të fundit. Shqipëria është një partnere e fortë dhe e besueshme në politikën e jashtme dhe ka ndërmarrë hapa të jashtëzakonshëm në të gjitha fushat, të tilla si drejtësia, antikorrupsioni dhe mbrojtja e mjedisit. Për të arritur qëllimin e saj për anëtarësim të plotë në BE deri në vitin 2030, është thelbësore të vazhdohet puna e mirë duke zgjeruar modelin ekonomik, duke krijuar vende pune dhe duke përmirësuar modelin e mirëqenies sociale, si dhe duke zbatuar një reformë zgjedhore gjithëpërfshirëse dhe gjithëpërfshirëse. E ardhmja e Shqipërisë është brenda BE-së”, tha raportuesi Schieder.
Miratimi i raportit erdhi pas një debati të zhvilluar dje dhe pas miratimit me datë 4 qershor 2025. Raporti përshëndeti angazhimin e palëkundur të Shqipërisë për integrimin në BE dhe ambicien për të përfunduar negociatat e pranimit deri në fund të vitit 2027. Bazuar në raport, Shqipëria thirret të përshpejtojë reformat që synojnë forcimin e sundimit të ligjit dhe rritjen e ekonomisë, luftën kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar, frenimin e trafikimit të qenieve njerëzore, mbrojtjen e të drejtave themelore dhe avancimin e lirisë së shprehjes, lirisë së informacionit dhe pluralizmit dhe pavarësisë së medias.
Në raport pohohen përgjegjësitë e përbashkët të forcave politike shqiptare për të forcuar dialogun politik konstruktiv dhe gjithëpërfshirës dhe për të kapërcyer polarizimin e theksuar politik që aktualisht karakterizon vendin. Gjithashtu raporti njeh edhe kërcënimin në rritje të ndikimit të huaj keqdashës dhe ndërhyrjes hibride në institucionet demokratike të Shqipërisë.
Në këtë raport shprehet keqardhje për përkeqësimin e situatës së medias së lirë dhe gazetarëve të pavarur në vitet e fundit. Aty shprehet edhe shqetësimi për vazhdimësinë e ndërhyrjes politike në gjyqësor dhe presionin e ushtruar mbi të,teksa kërkohen masa urgjente për të siguruar pavarësinë e gjyqësorit dhe integritetin e institucioneve.
Gjithashtu autoriteteve shqiptare u bëhet thirrje të respektojnë dhe mbrojnë plotësisht të drejtat e njeriut, duke përfshirë të drejtat e pakicave, të forcojnë mekanizmat institucionalë për të parandaluar diskriminimin dhe për të siguruar pjesëmarrje të vërtetë politike të të gjitha komuniteteve, të mbrojnë dhe promovojnë trashëgiminë kulturore, gjuhët dhe traditat e pakicave të saj kombëtare dhe të forcojnë mekanizmat institucionalë për të parandaluar diskriminimin.
Në fund raporti theksoi se Shqipëria duhet të dyfishojë përpjekjet e saj për t’u përafruar me acquis mjedisor të BE-së, duke kujtuar se Shqipëria duhet të bëjë përpjekje të konsiderueshme për të arritur objektivat që lidhen me mbrojtjen e klimës, efikasitetin e energjisë, diversifikimin dhe gjelbërimin e furnizimit dhe transportit me energji.
Raporti:
Institucionet demokratike, media dhe shoqëria civile
Raporti pohoi përgjegjësinë e përbashkët të forcave politike shqiptare për të forcuar dialogun politik konstruktiv dhe gjithëpërfshirës dhe për të kapërcyer polarizimin e theksuar politik që aktualisht karakterizon vendin. Ai gjithashtu njohu kërcënimin në rritje të ndikimit të huaj keqdashës dhe ndërhyrjes hibride në institucionet demokratike të Shqipërisë. Ai mirëpriti bllokimin e domeneve ruse të dezinformimit nga Shqipëria, por theksoi nevojën për një mekanizëm të koordinuar reagimi ndaj dezinformimit BE-Shqipëri.
Duke shprehur keqardhje për përkeqësimin e situatës së medias së lirë dhe gazetarëve të pavarur në vitet e fundit, Anëtarët u bënë thirrje autoriteteve shqiptare të sigurojnë transparencë në pronësinë e medias dhe të zbatojnë një politikë zero tolerance ndaj frikësimit të gazetarëve. Autoritetet duhet të miratojnë një kornizë ligjore që mbron në mënyrë efektive gazetarët, mbrojtësit e të drejtave të njeriut, aktivistët mjedisorë dhe palët e tjera të interesuara përballë rritjes shqetësuese të padive SLAPP. Anëtarët inkurajuan qeverinë shqiptare të forcojë rolin e shoqërisë civile, veçanërisht organizatave të të drejtave të grave, në procesin e pranimit në BE.
Të drejtat themelore
Raporti zbuloi se korniza ligjore e Shqipërisë për luftimin e dhunës me bazë gjinore nuk është ende plotësisht në përputhje me Konventën e Stambollit. Dhuna ndaj grave mbetet një problem urgjent, me numrin e vrasjeve të grave që mbetet i lartë. Anëtarët kërkuan forcimin e shërbimeve të mbështetjes së viktimave, veçanërisht kujdesin shëndetësor, financimin e strehimoreve, ndihmën ligjore falas dhe riintegrimin dhe rehabilitimin e viktimave. Ai bëri thirrje për zbatim më të rreptë të masave të mbrojtjes dhe reagim më të mirë gjyqësor në rastet e dhunës me bazë gjinore, si dhe një angazhim të fortë për mbrojtjen e të drejtave të personave LGBTI+.
Autoriteteve shqiptare u bëhet thirrje të respektojnë dhe mbrojnë plotësisht të drejtat e njeriut, duke përfshirë të drejtat e pakicave, të forcojnë mekanizmat institucionalë për të parandaluar diskriminimin dhe për të siguruar pjesëmarrje të vërtetë politike të të gjitha komuniteteve, të mbrojnë dhe promovojnë trashëgiminë kulturore, gjuhët dhe traditat e pakicave të saj kombëtare dhe të forcojnë mekanizmat institucionalë për të parandaluar diskriminimin.
Sundimi i ligjit
Të shqetësuar për vazhdimësinë e ndërhyrjes politike në gjyqësor dhe presionin e ushtruar mbi të, Anëtarët kërkuan masa urgjente për të siguruar pavarësinë e gjyqësorit dhe integritetin e institucioneve. Raporti theksoi se Shqipëria renditet e 80-ta në Indeksin e Perceptimit të Korrupsionit 2024 të Transparency International, i cili thekson nevojën për përparim të konsiderueshëm në luftën kundër korrupsionit të nivelit të lartë.
Raporti i bëri thirrje Shqipërisë që të vazhdojë të përafrojë kuadrin e saj ligjor, veçanërisht kodin e saj penal, me acquis të BE-së në luftën kundër krimit të organizuar dhe trafikimit të drogës dhe armëve të zjarrit, si dhe në luftën kundër krimit kibernetik, ekstremizmit dhe kërcënimeve terroriste. Ai i bëri thirrje Shqipërisë që të forcojë luftën kundër trafikimit të qenieve njerëzore dhe theksoi nevojën për të luftuar tregtinë e paligjshme të armëve të vogla dhe të lehta.
Anëtarët inkurajuan Shërbimin Evropian të Veprimit të Jashtëm dhe Komisionin që të vazhdojnë të forcojnë qëndrueshmërinë e Shqipërisë ndaj kërcënimeve hibride në fushat e sigurisë kibernetike, manipulimit të informacionit dhe mbrojtjes së infrastrukturës kritike.
Reformat socio-ekonomike
Raporti përshëndeti angazhimin e Shqipërisë për zbatimin e planit të rritjes së BE-së për Ballkanin Perëndimor, i cili përfshin integrimin e tregut të vetëm të BE-së, integrimin ekonomik rajonal, reformat themelore dhe rritjen e mbështetjes financiare. Ai përshëndeti axhendën e reformave të Shqipërisë mbi mjedisin e biznesit, kapitalin njerëzor, dixhitalizimin, energjinë dhe tranzicionin e gjelbër, të drejtat themelore dhe sundimin e ligjit.
Anëtarët inkurajuan autoritetet shqiptare të zvogëlojnë rrezikun e varfërisë dhe përjashtimit social duke përmirësuar aksesin në arsim dhe strehim, si dhe në shërbimet sociale dhe të kujdesit shëndetësor. Ata mirëpritën anëtarësimin e Shqipërisë në Zonën e Përbashkët të Pagesave në Euro në nëntor 2024 dhe përgëzuan përmirësimin e performancës fiskale të Shqipërisë.
Së fundmi, raporti theksoi se Shqipëria duhet të dyfishojë përpjekjet e saj për t’u përafruar me acquis mjedisor të BE-së, duke kujtuar se Shqipëria duhet të bëjë përpjekje të konsiderueshme për të arritur objektivat që lidhen me mbrojtjen e klimës, efikasitetin e energjisë, diversifikimin dhe gjelbërimin e furnizimit dhe transportit me energji.
Marrë nga Dosja.al
