Vitet e fundit, Shqipëria është tronditur nga disa ngjarje ku të mitur janë vrarë nga bashkëmoshatarët e tyre, pas konflikteve që shpesh nisnin si debate të vogla dhe përfundojnë në akte ekstreme. Fenomeni është shndërruar në një alarm kombëtar, ndërsa thika është bërë arma më e përhapur në duart e adoleshentëve.
më 25 nëntor 2025 në Durrës, një konflikt i ngjashëm përfundoi me humbje jete. 15-vjeçari Erjon Boba humbi jetën në spital disa ditë pasi u plagos me thikë në gjoks, gjatë një konflikti për motive të dobëta mes bashkëmoshatarëve. Autori i dyshuar, vetëm 14 vjeç u ndalua nga policia.
Në Tiranë, në vitin 2024, një konflikt i nisur në rrjetet sociale mes nxënësish përfundoi në mënyrë tragjike pranë shkollës “Fan Noli”, ku 14-vjeçari Martin Cani humbi jetën dhe një tjetër nxënës mbeti i plagosur. Përplasja, që u zhvendos nga hapësira virtuale në ambientet pranë shkollës, riktheu në vëmendje brishtësinë e sigurisë në institucionet arsimore dhe mungesën e mekanizmave efektivë parandaluese. Autori i ngjarjes, i mituri Marjo Përlleshaj, u dënua më pas nga gjykata me 16 vite burg.
Shkolla “Kolë Jakova” në Tiranë në 2024, ishte skena e një tjetër rasti ku një 14-vjeçar u plagos gjatë një sherri mes nxënësish. Edhe ky episod, ashtu si të tjerët, u cilësua nga ekspertët si sinjal i mungesës së strukturave reale për të parandaluar përshkallëzimin e konflikteve.
Në Tiranë, Korçë dhe qytete të tjera janë regjistruar raste të shumta plagosjesh mes nxënësve të klasave të 8-ta dhe të 9-ta, shpesh brenda ose pranë shkollave. Incidentet nisnin nga bullizmi, presioni shoqëror dhe konfliktet e vogla të rrjeteve sociale.
Avokati Alban Duraj i cili ka ndjekur disa prej këtyre çështjeve thotë se vrasjet mes bashkëmoshatarëve nuk janë më raste të izoluara, por sinjal i një fenomeni kompleks ku ndërthuren trauma sociale, dhuna e heshtur dhe mungesa e politikave parandaluese efektive.
Çfarë parashikon ligji? Ligji shqiptar ka një kuadër të qartë për të miturit:
- Kodi Penal përcakton se përgjegjësia penale fillon në moshën 14 vjeç.
- Ligji 37/2017 për drejtësinë penale për të miturit kërkon trajtim të specializuar, me fokus tek rehabilitimi, jo ndëshkimi.
- Ligji 18/2017 garanton mbrojtje të fortë për viktimat e mitura, nga mbështetja psikologjike te mospublikimi i identitetit.
Por, avokati Duraj thekson se zbatimi është i mangët.
“Kuadri ligjor shqiptar garanton trajtim të veçantë në çdo fazë procedurale, përmes strukturave të specializuara, me fokus jo ndëshkimin, por rehabilitimin, por raste konkrete tregojnë se mbështetja psikologjike, sociale dhe institucionale mbetet e kufizuar. Edhe autorët të cilat janë të mitur, shpesh ekspozohen publikisht në media”, shprehet ai.
Sfidat aktuale dhe boshllëqet institucionale sipas avokatit, janë mungesë e bashkëpunimit mes shkollës, familjes dhe institucioneve si dhe sistemi i drejtësisë, që shpesh nuk ka kapacitetet e duhura për çështjet e të miturve.
Studimet tregojnë se bullizmi fizik, psikologjik dhe dixhital janë faktorë të drejtpërdrejtë në zhvillimin e sjelljeve agresive dhe kriminale. Në Shqipëri, mungesa e strukturave të ndërhyrjes së hershme, raportimi i ulët dhe normalizimi i dhunës në shkolla përkeqësojnë situatën.
Ndaj, për të frenuar fenomenin, kërkohet forcim i zbatimit të drejtësisë për të miturit, ngritja e qendrave të ndërhyrjes së hershme, zbatim i detyrueshëm i moduleve të edukimit social në shkolla, mbështetje më e madhe për familjet, përfshirë këshillim dhe ndihmë psiko-sociale.
Marrë nga ACQJ (Albanian Center for Quality Journalism)
