Shtetet e Bashkuara po kërkojnë një rishikim të plotë të marrëveshjes së mbrojtjes me Danimarkën , me qëllim heqjen e të gjitha kufizimeve në praninë e saj ushtarake në Groenlandë . Sipas Bloomberg, Uashingtoni dëshiron të rishkruajë pikat kritike të marrëveshjes, duke e shndërruar ishullin në një vend të aktivitetit ushtarak të papenguar, në një negociatë që është bërë një fushë qendrore për përmbushjen e kërkesave të presidentit Trump .
Marrëveshja origjinale e vitit 1951, siç u ndryshua në vitin 2004, përcakton që Shtetet e Bashkuara duhet të “konsultohen dhe informojnë” Danimarkën dhe Groenlandën para çdo “ndryshimi të rëndësishëm” në operacionet ose objektet e saj ushtarake në ishull. Kjo është pikërisht pika që negociatorët amerikanë duan të heqin ose dobësojnë, në mënyrë që të mos ketë asnjë angazhim ligjor ose politik .
Sipas burimeve, Bloomberg raporton se pala amerikane po kërkon një formulim që do të siguronte liri të plotë lëvizjeje , pa kufizime kohore ose operacionale. Detajet përfundimtare të marrëveshjes mbeten të hapura dhe janë subjekt i negociatave.
Zëdhënësja e Shtëpisë së Bardhë, Anna Kelly, tha se “nëse kjo marrëveshje përfundon – dhe Presidenti Trump është shumë optimist – Shtetet e Bashkuara do të arrijnë të gjitha objektivat e tyre strategjike në Groenlandë, me kosto minimale dhe në një bazë të përhershme”.
Ajo tha se më shumë detaje do të shpallen kur të ketë një marrëveshje përfundimtare midis të gjitha palëve të përfshira. Ambasada daneze në Uashington nuk pranoi të komentojë.
Kjo linjë është në përputhje me atë që vetë Trump ka deklaruar publikisht. Të mërkurën, ai njoftoi se ekzistonte një “kornizë për një marrëveshje të ardhshme” për Groenlandën, pas takimit me Sekretarin e Përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte, në Forumin Ekonomik Botëror në Davos, pa dhënë detaje.
“Ne të gjithë do të punojmë së bashku. Dhe NATO do të përfshihet”, tha Trump, duke sugjeruar se marrëveshja nuk do të ndikonte vetëm në marrëdhëniet dypalëshe SHBA-Danimarkë, por edhe në aleancë. Duke u kthyer nga Davosi, ai tha se do ta bënte të qartë brenda dy javësh nëse Kopenhageni kishte dhënë pëlqimin e tij.
Në një intervistë me Fox Business, Trump ishte edhe më i qartë në lidhje me qëllimet e tij: “Ne do të kemi të gjithë aksesin ushtarak që duam. Do të jemi në gjendje të vendosim çfarëdo që na nevojitet në Grenlandë. Është në thelb akses i plotë, pa fund, pa afat kohor.”
Një marrëveshje përfundimtare mund të qetësonte atë që shumë e përshkruajnë si kriza më serioze në marrëdhëniet transatlantike që nga themelimi i NATO-s pas Luftës së Dytë Botërore.
Sipas raporteve të mëparshme të Bloomberg, korniza e përshkruar nga Trump përfshin, ndër të tjera, vendosjen e sistemeve amerikane të raketave, të drejtat e minierave që synojnë përjashtimin e interesave kineze dhe një prani të forcuar të NATO-s në Arktik. Në këmbim, Presidenti i SHBA-së do të angazhohej të mos vendoste tarifa për vendet evropiane .
Strategjia shënon një ndryshim nga dekadat në të cilat SHBA-të kishin reduktuar në mënyrë drastike praninë e tyre në Grenlandë pas përfundimit të Luftës së Ftohtë. Nga deri në 17 baza, tani ajo mban një strukturë kryesore me rreth 150 personel ushtarak dhe më shumë se 300 kontraktorë, shumë prej të cilëve janë danezë ose grenlandezë.
Megjithatë, mbetet e paqartë se deri në çfarë mase Danimarka dhe Grenlanda do të pranojnë ndryshime të një shkalle të tillë.
Kryeministrja daneze Mette Frederiksen ka thënë se të dyja palët janë të hapura për “zgjerim të mëtejshëm” të marrëveshjes së mbrojtjes të vitit 1951, por theksoi se kjo duhet të bëhet “në një mënyrë të duhur dhe respektuese”.
Marrë nga Bloomberg.com
