Ka shumë arsye pse lufta e Amerikës kundër Iranit ka dështuar. Një prej tyre është efektiviteti i dronëve iranianë. Tani, një dokument konfidencial i siguruar nga The Economist nga një burim i besueshëm sugjeron se Rusia i ka ofruar Iranit dronë që nuk mund të bllokohen nga sistemet e ndërhyrjes elektronike, si edhe trajnim për përdorimin e tyre kundër trupave amerikane në Gjirin Persik dhe ndoshta edhe gjetkë.
Deri më tani, qeveria e Vladimir Putinit besohet se i ka dhënë inteligjencë Iranit, duke i mundësuar këtij të fundit të godasë forcat amerikane në Lindjen e Mesme. Kjo është prova e parë që ajo mund të ketë ofruar edhe furnizim me armë inovative në numër të mjaftueshëm për të shkaktuar shumë viktima mes forcave amerikane dhe aleate, mund të raportojmë ekskluzivisht.
Plani sekret përfshin furnizimin e Iranit nga Rusia me 5 mijë dronë me fibra optike me rreze të shkurtër, të llojit të përdorur në luftën në Ukrainë, një numër të panjohur dronësh me rreze më të gjatë të drejtuar përmes satelitit, si edhe trajnim për përdorimin e të dy llojeve. Ai përmbahet në një propozim prej dhjetë faqesh të përgatitur nga GRU-ja, krahu i inteligjencës së forcave të armatosura ruse, për t’iu paraqitur Iranit. Ne kemi mundur të shqyrtojmë propozimin dhjetëfaqësh, i cili përmban gjashtë diagrame dhe një hartë që paraqet ishujt pranë brigjeve të Iranit.
Megjithëse dokumenti që pamë nuk kishte datë, ne vlerësojmë se ai është hartuar brenda gjashtë javëve të para të luftës, kur dukej se ekzistonte një mundësi reale që presidenti Donald Trump të urdhëronte trupa tokësore për të sulmuar territorin iranian, potencialisht për të marrë nën kontroll ishullin Kharg, një terminal i rëndësishëm nafte. Ne nuk kemi prova të drejtpërdrejta që konfirmojnë se dokumenti iu dorëzua iranianëve, nëse ndonjë nga dronët mbërriti në Iran apo nëse programi i premtuar i trajnimit ka nisur.
Burime rajonale të inteligjencës, të informuara mbi planin, thanë se e konsideronin atë të besueshëm, por nuk mundën ta verifikonin në mënyrë të pavarur. Christo Grozev, ekspert për shërbimet ruse të inteligjencës, thotë se propozimi përputhet me prova të tjera që tregojnë se GRU-ja po kërkon mënyra për të rritur mbështetjen ruse për Iranin gjatë luftës së tij me Amerikën dhe Izraelin. Ai përputhet gjithashtu me prova që po shfaqen në të gjithë rajonin për një bashkëpunim më të ngushtë ushtarak mes Rusisë dhe Iranit.
Në fund të marsit, për shembull, zyrtarë të inteligjencës perëndimore thanë se Rusia po përgatitej t’i dërgonte Iranit versionet e saj të përmirësuara të dronëve me rreze të gjatë të tipit Shahed, të cilët fillimisht i bleu nga Irani në vitin 2022 dhe nisi t’i prodhonte në vitin 2023. Versionet ruse mund të shmangin më mirë mbrojtjen ajrore dhe të mbajnë ngarkesa më të rënda, por nuk përfaqësojnë një ndryshim rrënjësor në kapacitete.
Në kontrast, dronët me fibra optike e kanë transformuar fushëbetejën në Ukrainë, duke krijuar “zona gri” të mëdha ku automjetet dhe ushtarët në terren të hapur sulmohen pa mëshirë. Në vend që të drejtohen përmes sinjaleve radio, të cilat mund të bllokohen, operatorët i kontrollojnë përmes telave të hollë që shpalosen pas tyre. Operatorët mund t’i përdorin për të kryer sulme me saktësi të lartë në distanca mbi 40 kilometra.
Këta dronë me fibra optike janë shfaqur së fundmi edhe në Liban, ku janë përdorur nga Hizbullahu, një grup aleat i Iranit, për të sulmuar forcat izraelite. Zyrtarë izraelitë konfirmojnë se ata janë furnizuar nga Garda Revolucionare Islamike, forca më e fuqishme ushtarake e Iranit, por nuk pranuan të thonë nëse fillimisht kishin ardhur nga Rusia.
Dronët me fibra optike u shfaqën në luftën në Ukrainë në vitin 2024 si një mënyrë për t’iu kundërvënë sistemeve të bllokimit elektronik që të dyja palët përdornin për të neutralizuar dronët e kontrolluar me radio. Rusia i përdori me efekt shkatërrues vitin pasues, pasi i prodhoi në masë. Edhe pse më pak të manovrueshëm se homologët e tyre pa kabllo, ata transmetojnë pamje video më të qarta dhe nuk lëshojnë sinjale radioje që armiku mund t’i përdorë për të lokalizuar dhe sulmuar operatorin.
Pjesa e dytë e planit sekret rus është furnizimi i Iranit me dronë me rreze të gjatë të drejtuar përmes satelitit, të pajisur me terminale Starlink. Rusia i kishte përdorur këta për të lokalizuar dhe shmangur ose sulmuar mbrojtjen ajrore ukrainase. Ata rezultuan shumë efektivë kundër logjistikës ukrainase, edhe kur operonin shumë larg vijës së frontit. Megjithatë, në vitin 2026, Elon Musk ia mohoi forcave të armatosura ruse aksesin në Starlink duke bllokuar të gjitha terminalet që operonin në Ukrainë, përveç atyre në një “listë të bardhë” të miratuar nga qeveria ukrainase. Propozimi rus sugjeron që këta dronë mund të devijohen dhe të përdoren në Lindjen e Mesme, ku nuk ekzistojnë kufizime të tilla. Megjithëse dokumenti spekulon se lidhja Starlink edhe atje mund të ndërpritet me kalimin e kohës, ata mund të shkaktojnë “çrregullim” te forcat amerikane ndërkohë.
Elementi i tretë i planit është trajnimi. Dokumenti propozon rekrutimin e operatorëve të dronëve nga rreth 10 mijë studentë iranianë që studiojnë në universitete ruse. Komunitete të tjera që mund të shfrytëzohen potencialisht janë taxhikët, të cilët flasin si rusisht ashtu edhe një variant të persishtes, si dhe pakica alavite në Siri, besnike ndaj regjimit të rrëzuar të Bashar al-Assad. Të gjithë do të kontrolloheshin për besnikëri dhe kundër ekstremizmit fetar, sugjeron propozimi.
Teksti i raportit të GRU-së sugjeron se ai është shkruar në një kohë kur kërcënimi kryesor për Iranin ishte një sulm amfib amerikan për të hapur Ngushticën e Hormuzit ose për të marrë nën kontroll ishullin Kharg. Dokumenti vëren se mjetet zbarkuese amerikane do të ishin veçanërisht të cenueshme ndaj sulmeve me dronë për shkak të shpejtësisë së tyre të ulët. Një diagram ilustron mënyrën se si operatorët iranianë të trajnuar nga Rusia mund të sulmonin një flotë zbarkimi duke lëshuar tufa prej pesë ose gjashtë dronësh nga pozicione të fshehura rreth 15-30 kilometra larg. Edhe pse tani duket shumë e pamundur që Amerika të tentojë zbarkimin e trupave në Iran, kjo mundësi kishte shqetësuar zyrtarët rusë dhe iranianë në fazat e hershme të luftës.
Dokumenti i GRU-së vëren se Rusia është thellësisht e angazhuar në vitin e pestë të “operacionit të saj special ushtarak” në Ukrainë. Kjo do të kufizonte burimet që ajo mund të caktojë për të ndihmuar Iranin. Propozimi gjithashtu thekson se Rusia do të merrte rreziqe politike dhe ushtarake duke u përfshirë më shumë në luftën në Iran. Por ndihma e kufizuar do ta komplikonte çdo operacion amerikan. Ajo gjithashtu do të mbetej e mohueshme, sugjeron dokumenti, duke shmangur kështu përfshirjen e Rusisë në një konflikt të hapur me Amerikën.
Marrë nga The Economist
