Ndërsa udhëheqësit nga Abu Dhabi, Doha dhe Riadi garuan për të premtuar triliona dollarë për investime amerikane gjatë vizitës së fundit të presidentit Donald Trump në Lindjen e Mesme, bankierët prapa skenave ranë dakord në heshtje: Arabia Saudite nuk është më joshja që ishte dikur.
Sidomos kur krahasohet me peshën e Emirateve të Bashkuara Arabe dhe ambiciet në rritje të Katarit, kufizimet me të cilat përballet Arabia Saudite po bëhen gjithnjë e më të forta dhe po nxisin një ripërcaktim midis bizneseve që kërkojnë fonde ose që duan të bëjnë marrëveshje.
Buxheti i mbretërisë është në deficit të thellë, ajo ka mbledhur miliarda dollarë përmes shitjeve të obligacioneve për të ndihmuar në financimin e një plani shndërrues ekonomik që pritet të kushtojë 2 trilionë dollarë, dhe zyrtarët po racionalizojnë shpenzimet.
Edhe fondi sovran i pasurisë së vendit, një nga më të mëdhenjtë në botë, po përballet me shkallën e shpenzimeve të planifikuara. Kjo nuk e ndaloi një fluks angazhimesh investimi që po rriteshin me shpejtësi. Ndërsa Trump dhe Princi i Kurorës së Arabisë Saudite, Mohammed bin Salman, dolën në skenë, u njoftua se ishin nënshkruar marrëveshje me vlerë 300 miliardë dollarë. Shtëpia e Bardhë tha se numri përfundimisht do arrinte në 600 miliardë dollarë, dhe sundimtari de facto i mbretërisë tha më vonë se qëllimi ishte ta rriste atë në 1 trilion dollarë.
Ndërkohë, Katari – me më pak se një të dhjetën e popullsisë saudite – ra dakord për një angazhim ekonomik prej 1.2 trilion dollarësh me SHBA-në, dhe Emiratet e Bashkuara Arabe kanë premtuar 1.4 trilion dollarë. Ndërsa këto premtime janë më të mëdha se premtimi i Arabisë Saudite në krahasim me madhësinë e ekonomive të tyre, Riadi ka më shumë hapësirë fiskale.
Thënë thjesht, Arabia Saudite duhet të tërheqë kapital të huaj për të vijuar shpenzimet. Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Katari po fitojnë miliarda dollarë më shumë sesa mund të shpenzojnë në vend dhe duhet të gjejnë investime jashtë vendit. Gjatë rrugës, ata shpresojnë që këto baste t’i ndihmojnë të vendosen si tregje kryesore për inteligjencën artificiale, financat dhe përtej.
“Angazhimet e investimeve nga të treja janë shumë larg fushëveprimit të ndarjeve të mëparshme të investimeve në Shtetet e Bashkuara”, tha Karen Young, një studiuese e lartë kërkimore në Qendrën për Politikën Globale të Energjisë të Universitetit të Kolumbias. Megjithatë, tha ajo, “sigurisht që këto ndarje janë më të vështira për Arabinë Saudite duke pasur parasysh prioritetet e brendshme”.
Ndërsa Trump lavdëroi premtimin e mbretërisë dhe përmendi epokën e artë të Lindjes së Mesme në Riad, drejtuesit në Fondin e Investimeve Publike ishin të zënë duke llogaritur shifrat dhe duke testuar ndikimin e çmimeve edhe më të ulëta të naftës në aftësinë e tyre për të përdorur paratë si pjesë e përpjekjeve të tyre rutinë të menaxhimit të riskut, sipas një personi të njohur me çështjen.
Qeveria mund të ketë angazhuar 1 trilion dollarë, por PIF po kërkon mënyra për të ulur shpenzimet, tha personi, duke kërkuar të mos identifikohej. Ndërsa do vijojë të investojë, është nën një presion shumë më të madh për të shpenzuar brenda vendit, ose për t’u përqendruar në marrëveshjet ndërkombëtare që ndihmojnë në zhvillimin e ekonomisë saudite.
Në të kundërt, Katari është gati për një bonus parash ndërsa rrit eksportet e gazit që do ndihmojnë në financimin e një plani nga fondi i tij sovran i pasurisë për të investuar 500 miliardë dollarë në SHBA gjatë dekadës së ardhshme. Entitetet e mbështetura nga shteti në Abu Dabi kontrollojnë asete me vlerë 1.7 trilion dollarë dhe Mubadala Investment Co. e qytetit eklipsoi PIF si fondi sovran më aktiv në botë vitin e kaluar.
Edhe para se Trump të zbarkonte në Abu Dhabi, bankierët po joshnin firmat e sapoformuara, përfshirë gjigantin e energjisë XRG prej 80 miliardë dollarësh. Dhe në ditët pas angazhimit të Dohas, drejtuesit në Autoritetin e Investimeve të Katarit u përmbytën aq shumë me telefonata nga firmat e blerjes së aksioneve saqë të paktën njëri prej tyre e fiku telefonin.
Ky rrëfim bazohet në biseda me shumë njerëz të njohur me çështjen, të cilët kërkuan të mos identifikoheshin duke diskutuar diskutime jopublike rreth pranisë së tyre në Gjirin Persik. Përfaqësuesit e PIF kundërshtuan të komentonin, ndërsa zëdhënësit e QIA nuk iu përgjigjën kërkesave për koment.
Atmosfera ishte e ndryshme në Arabinë Saudite. Premtimi në rritje bëri që drejtuesit e firmave të investimeve dhe këshillimit të vinin në dyshim privatisht aftësinë e Riadit për të financuar një plan të tillë.
Shumë e panë atë si një aspiratë për të fituar vëmendjen e Trump, ndërsa të tjerë u shqetësuan se mund të kishte shkurtime të mëtejshme të angazhimeve ndaj firmave të kapitalit privat dhe investitorëve të tjerë alternativë. Disa krerë biznesi tani po kërkojnë të zhvendosin më shumë vëmendjen drejt Katarit dhe Emirateve të Bashkuara Arabe.
Ky është një kontrast nga vitet e kaluara kur drejtues si Steve Schëarzman i Blackstone, Larry Fink i BlackRock dhe Jamie Dimon i JPMorgan Chase & Co. udhëtonin rregullisht në Riad për të lavdëruar Princin Mohammed dhe planin e tij Vision 2030, dhe për të takuar Yasir Al Rumayyan, guvernatorin e PIF me vlerë prej 940 miliardë dollarësh.
Bankierët ende i vizitojnë, por për lloje të ndryshme marrëveshjesh. Një firmë perëndimore tani fiton më shumë para në Arabinë Saudite duke ndihmuar në rregullimin e obligacioneve dhe kredive sesa duke këshilluar për bashkime dhe investime jashtë vendit, tha një drejtues i lartë.
Vendi është tani emetuesi më i madh i obligacioneve sovrane në tregjet në zhvillim, me më shumë se 14 miliardë dollarë marrëveshje këtë vit. Ky numër do ishte rreth 10 miliardë dollarë më i lartë nëse përfshihen shitjet nga PIF dhe kompania shtetërore e naftës Saudi Aramco.
Arabia Saudite mbetet një nga tregjet më aktive për listat, dhe PIF dhe rrjeti i saj i kompanive të portofolit do vijojnë të blejnë dhe shesin biznese lokale, gjë që do t’i mbajë të zënë bankierët e investimeve në vend. Dhe disa blerje të fundit tregojnë se mbretëria ka të ngjarë të vijojë të bëjë marrëveshje ndërkombëtare që i përshtaten qëllimeve të saj për ekonominë lokale. Por një valë e mëparshme e marrëveshjeve globale duket se po pakësohet.
Planet e diversifikimit të qeverisë do kërkojnë gjithashtu partneritete me një sërë menaxherësh asetesh dhe zhvilluesish të pasurive të paluajtshme. Edhe gjatë vizitës së Trump, një grup drejtuesish biznesi amerikan u mblodhën në një sallë vallëzimi të shkëlqyeshme në Riad dhe reklamuan disa nga mundësitë që ata shohin nga Vizioni 2030. PIF nënshkroi marrëveshje me pesë menaxherë asetesh amerikanë, përfshirë BlackRock dhe Franklin Templeton. Por këto marrëveshje kishin për qëllim zhvillimin e tregjeve financiare të Arabisë Saudite, në vend që të mbështesnin mundësitë globale.
Strategjia e PIF kërkon që ajo të rrisë investimet si në nivel global ashtu edhe brenda vendit në terma dollarësh, por angazhimet lokale do përbëjnë gjithnjë e më shumë një pjesë më të madhe të totalit.
Një ekonomi në ndryshim
Për Arabinë Saudite, vendimi për ta larguar ekonominë e saj nga nafta është një llogaritje e ndryshme nga ajo e fqinjëve të saj. Me 36 milionë banorë, ajo ka popullsinë më të madhe midis gjashtë vendeve të Këshillit të Bashkëpunimit të Gjirit. Emiratet e Bashkuara Arabe kanë pak mbi 11 milionë banorë dhe Katari ka afërsisht 3 milionë, duke u dhënë atyre më shumë hapësirë për të vendosur petrodollarët e tyre jashtë shtetit.
Riadi ka shumë më tepër nevoja për financim dhe kapacitet për të thithur investime në vend sesa homologët e tij, të cilët kanë më shumë teprica për të vendosur jashtë vendit, tha Rachel Ziemba, bashkëpunëtore e lartë e asociuar në qendrën e mendimit publik Qendra për një Siguri të Re Amerikane.
Për pjesën më të madhe të dekadës së kaluar, vendimi i Katarit për të pritur Kupën e Botës 2022 e la atë me të njëjtat kufizime si Arabia Saudite sot. Me 300 miliardë dollarët e shpenzuar për të, Doha po rrit ambiciet e saj. Një zgjerim i projekteve të saj të gazit pritet të sjellë miliarda dollarë, një pjesë e të cilave do rrjedhin në QIA dhe do e pozicionojnë atë për të mbushur një pjesë të boshllëkut të lënë nga tërheqja e Arabisë Saudite.
Si pjesë e angazhimit më të gjerë të Dohas prej 1.2 trilion dollarësh ndaj Trump, drejtori ekzekutiv i QIA-s tha se fondi do investojë 500 miliardë dollarë në SHBA gjatë dekadës së ardhshme. Fondi i pensioneve i Dohas – Autoriteti i Përgjithshëm i Pensioneve dhe Sigurimeve Shoqërore – po shqyrton gjithashtu planet për të përdorur para, thanë njerëz të njohur me çështjen.
Përfaqësuesit e fondit të pensioneve nuk iu përgjigjën kërkesave për koment.
Katari gjithashtu ka qenë duke ofruar stimuj ndërsa ndërmerr hapa të përkohshëm për t’u pozicionuar si një qendër financiare. Ekzekutivët paralajmërojnë se Doha ka ende shumë për të bërë, por ajo tashmë ka arritur të joshë kompani si menaxheri i fondeve të përqendruara në tregjet në zhvillim Ashmore Group Plc dhe Global Infrastructure Partners të BlackRock.
Vetëm një fluturim të shkurtër larg, Abu Dabi ka kohë që përdor pasurinë e tij sovrane për të joshur emra të shquar.
Distrikti financiar i qytetit tani është shtëpia e një sërë bankash dhe fondesh mbrojtëse, të gjitha në kërkim të një pjese të këtyre parave. Fondet e pasurisë së Abu Dabit kanë nisur një mori shpenzimesh, duke bërë përparime në sektorë që shkojnë nga financa deri te inteligjenca artificiale.
Me një çmim dukshëm më të ulët të rentabilitetit për naftën sesa Arabia Saudite, Abu Dabi mund të përballojë të vijojë me planet e saj edhe në kohë kur çmimet për këtë mall janë të ulëta.
“Qeveria saudite duhet të peshojë me kujdes shqetësimet dhe nevojat e qytetarëve vendas kundrejt interesave të huaja”, tha Robert Mogielnicki, studiues i lartë rezident në Institutin e Shteteve të Gjirit Arabik në Uashington.
“Emiratet dhe Katari mund t’u ofrojnë realisht bizneseve amerikane dhe globale stimuj më bindës gjatë një afati kohor më të gjatë.”
Marrë nga Bloomberg.com
