15 dhe 17-vjeçarët, të cilët e identifikuan veten me organizatën terroriste “Shteti Islamik” (IS), planifikuan të vrisnin sa më shumë njerëztë ishte e mundur me një kamion. Synimi i tyre ishte tregu i Krishtlindjeve në Leverkusen.
Dy ditë para sulmit të planifikuar, adoleshentët u arrestuan pasi policia mësoi për bisedat e tyre në internet. Të miturit, të cilët janë me origjinë nga Afganistani dhe republika autonome ruse e Çeçenisë, u dënuan me katër vjet burg në vitin 2024.
Rastet si ky po shqetësojnë gjithnjë e më shumë agjencitë gjermane të sigurisë. Zyra Federale e Policisë Kriminale (BKA) në Gjermani ka regjistruar një rritje të krimeve të dhunshme për vite me radhë. Numri i të dyshuarve si shkelës të mitur (deri në 17 vjeç) është rritur me pothuajse një të tretën që nga viti 2019. Ndërsa numri i të dyshuarve si fëmijë (deri në 13 vjeç) është rritur me dy të tretat në Gjermani.
Në statistikat e saj të fundit të krimit policor, BKA vëren arsyet e mundshme për këtë trend: “Ka indikacione se stresi psikologjik tek fëmijët dhe adoleshentët është rritur për disa vite. Edhe pse stresi psikologjik nuk është një shkak i drejtpërdrejtë i sjelljes kriminale, ai në kombinim me faktorë të tjerë të pafavorshëm, mund të rrisë mundësinë e kryerjes së krimeve (të dhunshme).”
Faktorët e rrezikut – lufta, ndryshimi i klimës, pandemia
Rreziqet kryesore konsiderohen të jenë dhuna në familjen e dikujt, mungesa e dashurisë prindërore, varfëria dhe ankthi për të ardhmen, të kombinuara me kriza të shumta sociale si lufta, ndryshimi i klimës dhe pandemia korona. Zyra Federale e Policisë Kriminale i konsideron ata të mitur që kanë ikur nga atdheu i tyre si veçanërisht të prekshëm. Të vetëm dhe pa perspektivë, ata shpresojnë të gjejnë përgjigje për pyetjet në lidhje me kuptimin e jetës në internet.
Kjo shpesh i çon ata në faqet e internetit të ekstremistëve fetarë ose politikë. Kjo rrit rrezikun që ata të bëhen vetë ekstremistë. Për më shumë se 20 vjet, Rrjeti i Parandalimit të Dhunës (VPN) në Berlin ka punuar me njerëz të tillë – fëmijë, adoleshentë dhe të rinj. OJQ-ja është gjithashtu një partner i rëndësishëm për agjencitë gjermane të sigurisë kur bëhet fjalë për deradikalizimin.
Konflikti në Lindjen e Mesme si një përshpejtues
CEO i VPN-së, Thomas Mike, paralajmëron për një mungesë në rritje të komunikimit me fëmijët dhe të rinjtë. Nga punëtoritë në shkolla mbi Lindjen e Mesme si temë, ai e di se sa shpejt mund të lindin situata emocionale. Kjo është arsyeja pse ai thekson se bisedat me të rinj dhe midis të rinjve në një mjedis të sigurt janë të rëndësishme për t’i parandaluar ata të futen në rrugën e gabuar.
“Ata mund t’u tregojnë njëri-tjetrit gjëra që e kanë të vështirë t’ua tregojnë të rriturve”, thekson Mike. Kjo lejon diskutim dhe i hap ata ndaj perspektivave të tjera. “Nëse e humbasim këtë mundësi për komunikim, atëherë ekstremistët kanë fituar”, thotë ai.
Propaganda në TikTok dhe platforma të tjera
Pasojat e mundshme të lëshimeve të tilla përmenden edhe në raportin e BKA-së për vitin 2024: “Në vitet e fundit, është vërejtur se krimet e dhunshme të ekstremistëve të krahut të djathtë shpesh paraprihen nga radikalizimi në internet.”
Sipas raportit, nuk është vetëm konsumimi i propagandës në platforma të tilla si Instagram ose TikTok që luan një rol, por edhe rrjetëzimi shpesh edhe ndërkombëtar, me njerëz me të njëjtat mendje në kanale online si Telegram ose Discord.
“Me pragun e ulët të aksesit dhe disponueshmërinë e kudondodhur, interneti u ofron të rinjve një hapësirë virtuale lehtësisht të aksesueshme për rrjetëzim dhe shprehjen e pikëpamjeve mizantropike dhe të dhunshme”, përfundon Zyra Federale Gjermane për Mbrojtjen e Kushtetutës.
Imazhe e armiqëve
Raporti i BKS citon grupin “Jung & Stark” (JS) si shembull, i cili u bë i njohur në vitin 2024 përmes llogarisë së tij në Instagram. “Ky grup i ekstremit të djathtë, i ndarë nga skenat ekzistuese rajonale dhe kombëtare të ekstremit të djathtë dhe i formuar në një periudhë të shkurtër kohore, përfaqëson një pikë hyrjeje në ekstremizmin e krahut të djathtë për shumë të rinj, disa prej të cilëve janë të mitur”, thuhet në raport.
Anëtarët e JS shënjestruan edhe “armiqtë” për manipulim. Midis tyre janë, ndër të tjera, “Antifa” e krahut të majtë dhe lëvizja LGBTQ+.
Si të bëhesh i aftë për dialog?
Sipas vëzhgimeve të Rrjetit për Parandalimin e Dhunës, po bëhet gjithnjë e më e vështirë të nxirren fëmijët dhe të rinjtë e radikalizuar nga kufijtë e “eko-dhomave” të tyre virtuale. Feride Aktaş, nga departamenti i “Ekstremizmit të Motivuar Fetar” është më e shqetësuar se kurrë për diskursin politik dhe shoqëror: “Kemi arritur në një pikë ku jemi aq larg njëri-tjetrit saqë së pari duhet të bëhemi përsëri të aftë për dialog.”
Për ta arritur këtë pikë, thekson Aktaş, është e nevojshme të mos i ndash menjëherë të rinjtë në kategori për shkak të deklaratave të tyre të dyshimta, por t’u adresohesh emocioneve të tyre.
Kur familja dhe shkollat dështojnë
Ajo thotë se në bisedat me të mitur të radikalizuar, edhe në vitin 2025, përjeton se pasojat e pandemisë së koronavirusit ende po luajnë një rol. Ajo shpesh dëgjon se askush nuk ishte aty për ta – as në shtëpi as në shkollë. Vajza dhe djem të tillë, thotë ajo, janë të vetmuar edhe kur janë në një grup. “Dhe pastaj ata gjejnë lidhje në grupe që në mënyra të ndryshme mund t’i tërheqin ata në ekstremizmin e krahut të djathtë ose në islamizëm”, thotë Aktaş.
Kolegu i saj Thomas Mike thekson problemin themelor me të cilin përballen shumë prindër – se ata nuk e njohin se ekziston rreziku që fëmijët e tyre të radikalizohen. Kjo është arsyeja pse, thotë ajo, është edhe më e rëndësishme të kontaktoni qendrat e këshillimit nëse keni dyshime. “Ne e monitorojmë situatën me shumë kujdes dhe menjëherë angazhohemi në biseda me prindërit”, thotë Mike.
“Individë me rrezik të lartë”
Rrjeti për Parandalimin e Dhunës ka përpunuar 431 raste “të lidhura me rrezikun” gjatë dhjetë viteve të fundit. Këta individë vlerësohen si të rrezikshëm për veten dhe të tjerët, shpjegon Mike. Sipas tij, 75 prej tyre janë “individë me rrezik të lartë” që përbëjnë një kërcënim veçanërisht të lartë për sigurinë publike. Një situatë e ngjashme vlen edhe për 65 të rinj të radikalizuar që iu bashkuan grupit terrorist “Shteti Islamik” dhe më pas u kthyen nga Siria.
Mike e mat suksesin e punës së tij me shkallën e recidivizmit midis të rinjve me të cilët punon për të gjetur një rrugëdalje nga mjediset ekstremiste. Rezultati është shumë inkurajues: Nga 431 djem dhe vajza, vetëm dy ishin recidivistë.
Marrë nga Deutsche Welle
