Nga Alena Koroleva
Pas një hetimi dyvjeçar, autoritetet austriake dhe shqiptare kohët e fundit u futën në disa qendra të dyshuara për mashtrim telefonik në Tiranë, duke sekuestruar më shumë se 1 milion dollarë dhe duke arrestuar 10 persona.
Europol tha se autoritetet kishin “ndërprerë” një rrjet kriminal që kishte “shkaktuar dëme të konsiderueshme financiare”, në total 59 milionë dollarë.
Por ekspertët thonë se edhe përpjekjet më të mira të zbatimit të ligjit nuk do kenë shumë ndikim në industrinë globale të mashtrimit në lulëzim. Kjo për shkak se njerëzit që qëndrojnë pas qendrave të tilla mashtruese mund t’i zhvendosin lehtësisht operacionet e tyre diku tjetër.
“Organizatorët e vërtetë pas qendrave të thirrjeve nuk janë në vendndodhjen fizike”, tha Jorij Abraham, drejtor menaxhues i Aleancës Globale Kundër Mashtrimit.
“Ata kanë ‘rreshterë’ që menaxhojnë qendrat e thirrjeve për ta”, tha ai për OCCRP. “Nëse një qendër zbulohet, tjetra krijohet lehtësisht”.
Europol tha se punonjësit e qendrave të thirrjeve në kryeqytetin shqiptar ishin të specializuar në gjuhë të drejtuara tregjeve të synuara. Ata dyshohet se përdorën aftësitë e tyre gjuhësore për të ndërtuar besim dhe më pas “mashtruan viktimat e tyre, duke paraqitur mundësi të rreme investimi dhe duke i bindur ata të transferonin shuma të konsiderueshme parash”.
Disa viktima u shënjestruan dy herë, tha Europol. Njerëzit që kishin humbur para u kontaktuan përsëri dhe u ofrua ndihmë për të rikuperuar fondet e tyre, pastaj u tha të hapnin llogari kriptomonedhash dhe të bënin një depozitë fillestare prej 500 eurosh.
Abraham tha se viktimat shpesh shënjestrohen më shumë se një herë, ose nga të njëjtët mashtrues ose nga të tjerë që blejnë të dhënat e tyre.
Ky lloj bashkëpunimi midis rrjeteve mashtruese krijon një sfidë tjetër për zbatimin e ligjit.
“Këto nuk janë skema mashtrimi të izoluara,” tha Fatjona Mejdini, e cila drejton një program të fokusuar në Ballkan në Iniciativën Globale Kundër Krimit të Organizuar Transnacional.
“Rrjetet mashtruese të qendrave të thirrjeve në të gjithë Evropën dhe më gjerë janë gjithnjë e më të ndërlidhura, duke u mbështetur në njëra-tjetrën për platforma, lista kontakti të viktimave, teknika, punonjës dhe, më e rëndësishmja, kanale dhe metoda për transferimin dhe pastrimin e parave,” tha ajo.
Mejdini tha se Ballkani Perëndimor dhe pjesë të Evropës Lindore janë bërë tokë pjellore për skema të tilla. Rajoni ka një popullsi të re dhe të arsimuar mirë që përballet me mundësi të kufizuara punësimi, ndërsa qendrat mashtruese shpesh veprojnë në sy të publikut si biznese në dukje legjitime.
Europol tha se qendrat e thirrjeve në Tiranë ishin ngritur si biznese profesionale, me deri në 450 persona në departamente të tilla si IT dhe burime njerëzore. Çdo “operator” merrte një pagë prej rreth 938 dollarësh në muaj, si dhe komision.
Rasti i bën jehonë hetimeve të mëparshme të OCCRP-së në industrinë e mashtrimit në qendrat e thirrjeve. Hetimi i vitit 2020 për Fabrikën e Mashtrimeve zbuloi një mashtrim investimesh në shkallë industriale, duke përfshirë operacione me lidhje me Shqipërinë dhe Gjeorgjinë. Në vitin 2025, Scam Empire zbuloi se dy grupe qendrash thirrjesh morën rreth 275 milionë dollarë nga investitorë të mundshëm.
Marrë nga OCCRP (Projekti për Raportimin e Krimit të Organizuar dhe Korrupsionit)
