Komisioni Evropian po përgatit një plan të ri që do t’u mundësojë vendeve kandidate të Bashkimit Evropian të përfitojnë nga një sërë avantazhesh ekonomike përpara anëtarësimit të plotë, me synim përshpejtimin e procesit të zgjerimit dhe nxitjen e reformave.
Ndryshe nga propozimet e mëparshme, të cilat parashikonin dhënien e disa të drejtave politike përpara anëtarësimit dhe u kundërshtuan nga shtetet anëtare, modeli i ri fokusohet vetëm te përfitimet ekonomike, pa u dhënë vendeve kandidate status të plotë politik brenda unionit.
Nisma ka fituar mbështetje më të madhe politike, veçanërisht nga Franca dhe Gjermania, të cilat e shohin integrimin gradual si një mënyrë për të mbajtur vendet kandidate të angazhuara në procesin e reformave, edhe kur anëtarësimi i plotë mund të mbetet disa vite larg.
Komisioni Evropian synon të sigurojë mbështetjen e qeverive të vendeve anëtare për këtë kornizë në mbledhjet e Këshillit Evropian që pritet të zhvillohen në tetor ose dhjetor. Përfitimet do të jepen rast pas rasti, bazuar në përparimin e secilit vend kandidat.
Plani vjen në një kohë kur Bashkimi Evropian po kërkon të përshpejtojë zgjerimin, sidomos pas agresionit rus ndaj Ukrainës, por pa komprometuar kriteret e anëtarësimit. Një nga objektivat kryesorë është mbajtja e vendeve si Ukraina dhe Moldavia të angazhuara në proces, duke u ofruar përfitime konkrete gjatë rrugës drejt anëtarësimit.
Aktualisht, Bashkimi Evropian ka nëntë vende kandidate. Mali i Zi konsiderohet më pranë anëtarësimit, ndërsa Ukraina dhe Moldavia kanë hapur negociatat. Nga ana tjetër, procesi i Serbisë, Turqisë dhe Gjeorgjisë ka mbetur i ngadalësuar.
Komisioni Evropian po punon gjithashtu për mekanizma të rinj mbrojtës që do të lejonin ndërhyrje në rast se vendet e ardhshme anëtare do të tërhiqeshin nga standardet demokratike ose sundimi i ligjit pas anëtarësimit, me synimin për të ruajtur integritetin e procesit të zgjerimit.
Meqenëse propozimet e mëparshme të Komisionit për “zgjerim të kundërt” nuk kanë arritur të fitojnë mbështetje nga vendet e BE-së, Komisionerja e Zgjerimit Marta Kos tha se tani u takon qeverive të vendosin se si ta çojnë përpara debatin.
Kancelari gjerman Friedrich Merz është ndër udhëheqësit që po shtyjnë përpara qasje alternative dhe kishte ndërmend ta ngrinte çështjen në samitin e Këshillit Evropian të javës së kaluar.
Një diplomat i përfshirë në bisedime tha se zyrtarët po përpiqeshin të kompensonin një “dekadë të humbur” të reformës së zgjerimit, ndërkohë që kapërcenin rezistencën nga qeveritë e vendosura për të siguruar që vendet kandidate të përfundojnë reforma kuptimplote përpara se të bashkohen.
Kos tha në fillim të këtij muaji se, Komisioni po zhvillon gjithashtu masa të reja mbrojtëse që do të “gërrmojnë” nëse vendet anëtare të ardhshme tërhiqen nga demokracia ose sundimi i ligjit pas anëtarësimit, një tjetër përpjekje për të siguruar qeveritë se blloku mund të përshpejtojë zgjerimin pa dobësuar standardet e tij.
Marrë nga Politico.eu
