Në skenën ndërkombëtare po rritet distanca mes fjalëve dhe veprimeve. Ndërsa vendet kryesore të Europës rreshtohen për të njohur Palestinën në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së dhe retorika për “gjenocid” në Gaza po bëhet gjithnjë e më e fortë, masat konkrete mbeten të vakëta. Nga propozimet për tarifa ndaj Izraelit, deri te përpjekjet për ndihma humanitare dhe pranimin e refugjatëve palestinezë, premtimet e fuqishme nga Europa ende nuk janë kthyer në veprime konkrete. Në këtë analizë të The New York Times, që Lapsi.al e sjell në shqip, zbulohet dilema e madhe europiane: A do të mbetet kjo vetëm një betejë deklaratash, apo më në fund do të shndërrohet në presion real ndaj Izraelit?
Kombe të ndryshme europiane po rreshtohen pas një plani për të njohur Palestinën si shtet në Asamblenë e Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara këtë javë në Nju Jork. Zyrtarë të lartë kanë dënuar gjerësisht veprimet e Izraelit në Gaza, dhe disa madje kanë filluar ta quajnë luftën “gjenocid”.
Por fjalët e mëdha ende nuk janë shndërruar në veprime të mëdha.
Bashkimi Europian ka propozuar tarifa më të larta për mallrat izraelite, por nuk është e qartë nëse kjo do të ndodhë. Përpjekjet e tjera për të ndëshkuar qeverinë e kryeministrit Benjamin Netanyahu janë bllokuar mes kundërshtimeve, veçanërisht nga Gjermania.
Veprimet e vendeve individuale po ashtu kanë mbetur prapa retorikës. Përpjekjet për të dërguar ndihma në Gaza kanë qenë të kufizuara, edhe pse uria po shtrëngon territorin. Po ashtu, vendet kanë pranuar vetëm një numër të vogël azilkërkuesish nga Gaza, me emigracionin që shpesh shndërrohet në çështje të ndjeshme politike brenda vendit.
Belgjika ka më shumë aplikantë palestinezë për azil se çdo vend tjetër në Europë, me gjasë për shkak të politikave të saj relativisht të lejueshme për emigracionin dhe komunitetit të madh palestinez që ka atje. Por edhe aty, aplikimi për azil mund të jetë i vështirë. Shumë aplikantë janë refuzuar këtë vit. Ndërsa Belgjika ka evakuuar qytetarët dhe anëtarët e familjeve të banorëve e refugjatëve të saj nga Gaza, vendi e mbylli listën e evakuimit, që numëronte rreth 500 vetë, në prill.
Për politikëbërësit, pyetja është nëse Europa do t’i shndërrojë fjalët e dënimit dhe shqetësimit në veprime më të fuqishme. Opinioni publik europian është kthyer kundër mënyrës se si Izraeli po e udhëheq luftën, por aleancat e hershme dhe historitë e ndërlikuara politike kanë penguar vende si Gjermania dhe Italia të mbështesin veprime më të mëdha.
“Unë nuk kam parë ndonjëherë një moment ku një momentum ndërkombëtar është ndërtuar kaq shpejt, prandaj mendoj se ka një hapësirë reale,” tha Kristina Kausch, zëvendësdrejtoreshë menaxhuese për German Marshall Fund South, një institut që fokusohet në marrëdhënie ndërkombëtare. “Por duhet të shohim se çfarë angazhimesh konkrete do të vijnë, përtej fjalëve.”
“Kjo nuk ka të bëjë vetëm me palestinezët,” shtoi ajo. “Ka të bëjë me nëse Perëndimi dhe Europa mund të mbrojnë ligjin ndërkombëtar dhe multilateralizmin.”
Luksemburgu njoftoi javën e kaluar se do t’i bashkohet Belgjikës, Britanisë dhe një grupi të madh vendesh të tjera në njohjen e një shteti palestinez në takimin e OKB-së në Nju Jork, një nismë e udhëhequr nga presidenti francez Emmanuel Macron për të rritur presionin mbi Izraelin. Të martën e kaluar, një komision i Kombeve të Bashkuara që heton luftën në Gaza tha se Izraeli po kryente gjenocid kundër palestinezëve, një temë që pritet të jetë kryesore në mbledhjen e OKB-së. Izraeli e quan një akuzë të tillë “të shtrembëruar dhe të rreme”.
Disa vende europiane individuale kanë ndërmarrë veprime më konkrete. Kryeministri i Spanjës, Pedro Sanchez, kohët e fundit premtoi një ndalim të përhershëm të shitjes së armëve dhe municioneve për Izraelin, pasi anuloi një kontratë me vlerë 700 milionë euro, për të blerë raketahedhës. Belgjika së fundmi njoftoi planet për një ndalim të importeve nga vendbanimet izraelite në Bregun Perëndimor të pushtuar.
Por veprime të tilla kanë pasur pak ndikim në rrjedhën e luftës. Masa të tjera, si ndihma për njerëzit që të largohen nga rajoni, janë politikisht më të vështira.
Pas flukseve të mëdha të refugjatëve sirianë në vitin 2015 që ndihmuan në rritjen e ekstremit të djathtë në Gjermani dhe gjetkë, vendet kanë qenë të kujdesshme në pranimin e palestinezëve të zhvendosur në numër të madh. Kjo ka lënë shumë njerëz nga Gaza ose të bllokuar në vend, ose të ngecur në vendet fqinje si Egjipti.
Vendet kanë argumentuar se ka kufij për atë që mund të bëjë një shtet i vetëm dhe i kanë bërë thirrje Bashkimit Europian, me fuqinë e tij ekonomike dhe diplomatike, të reagojë. Të marrë së bashku, blloku është partneri më i madh tregtar i Izraelit dhe në vitin 2024 përbënte 32 për qind të totalit të tregtisë së mallrave të Izraelit.
“Është me të vërtetë një emergjencë që Europa të ndërmarrë veprime,” tha ministri i jashtëm belg, Maxime Prévot, në një intervistë këtë muaj. “Shumë njerëz, në opinionin publik, nuk e kuptojnë pse Europa është kaq e tërhequr.”
Por përpjekjet e përbashkëta të bllokut kanë hasur vështirësi.
Kur dega diplomatike e BE-së kreu një rishikim këtë vit të një traktati që rregullon marrëdhëniet e bllokut me Izraelin, gjeti tregues se Izraeli kishte shkelur detyrimet e tij për të drejtat e njeriut në bazë të marrëveshjes.
Pas atij përfundimi, Komisioni Europian, krahu ekzekutiv i bllokut, propozoi që udhëheqësit politikë të Europës ta ndalonin Izraelin nga pjesëmarrja në një program financimi kërkimor të quajtur Horizon Europe. Por edhe ky hap hasi vështirësi për të marrë mbështetje të mjaftueshme nga shtetet anëtare.
Më shumë se 200 ish-ambasadorë dhe punonjës diplomatikë nga Europa i shkruan muajin e kaluar udhëheqësve të BE-së duke shprehur “zhgënjimin e thellë” për dështimin për të ushtruar presion më efektiv ndaj Izraelit.
Tani Komisioni Europian po bën përpjekjen më të madhe deri më tani, duke synuar të pezullojë një pjesë të marrëveshjes tregtare të bllokut me Izraelin. Një veprim i tillë do t’i hiqte trajtimin preferencial miliarda eurove në tregti.
“Çfarë po ndodh në Gaza ka tronditur ndërgjegjen e botës,” tha në një fjalim të fundit presidentja e Komisionit, Ursula von der Leyen.
Propozimi sinjalizon një dënim të asaj që po bën Izraeli. Për shkak se miratimi i tij kërkon një shumicë të madhe, por jo unanimitet, analistët thanë se është e mundur që ai të realizohet.
Por kjo mbetet ende larg nga të qenurit e garantuar.
Gjermania në veçanti, me historinë e Holokaustit, ka hezituar të kritikojë Izraelin shumë hapur. Edhe Italia ka qenë hezituese.
Kancelari gjerman Friedrich Merz paralajmëroi javën e kaluar se kritika ndaj Izraelit po bëhet “gjithnjë e më shumë një pretekst nën të cilin përhapet helmi i antisemitizmit.” Merz sugjeroi të enjten se qeveria e tij do të vendosë deri në fillim të muajit të ardhshëm nëse do të mbështesë përpjekjet e Bashkimit Europian për të ndëshkuar Izraelin.
Kaja Kallas, kryediplomatja e bllokut, sugjeroi të mërkurën se sfida për të gjetur marrëveshje mund të vazhdojë.
“Vijat politike janë ende në të njëjtin vend ku kanë qenë deri tani,” tha zonja Kallas.
