Veprimet e fundit ushtarake të Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit kundër Iranit ka të ngjarë të kenë intensifikuar frikën dhe perceptimet paranojake të tij Vladimir Putin, si dhe vendosmërinë e tij për të arritur fitoren në luftën në Ukrainë, cilado qoftë kosto, raporton Politico në analizën e sotme.
Sipas raportit, herën e fundit që SHBA dhe Izraeli bombarduan pozicionet në Iran, një gazetar e kishte pyetur Putinin se si do të reagonte nëse udhëheqësi suprem i Iranit do të vritej në sulm. “Unë as nuk dua ta diskutoj”, u përgjigj presidenti rus në atë kohë. Më pak se nëntë muaj më vonë, pas vdekjes së tij Ajatollah Ali Khamenei nga një sulm i shënjestruar nga Izraeli me mbështetjen e SHBA-së, Putin e gjeti veten pothuajse të detyruar të përgjigjej.
Vrasja e Khamenei ka të ngjarë të “shkaktojë” dy nga instinktet më të thella të Putinit: perceptimin e tij të rrënjosur paranojak për mbijetesën e tij dhe angazhimin e tij për të ruajtur pushtetin e tij politik përmes arritjes së “fitores” në Ukrainë. Këto shifra u panë në deklaratën zyrtare të publikuar në faqen e internetit të Kremlinit, ku Putin dënoi vrasjen e Khamenei si vrasje kryer në shkelje cinike të të gjitha normave të moralit njerëzor dhe të drejtës ndërkombëtare, një reagim shumë më i fortë se ai që Moska kishte treguar në raste të mëparshme, si për shembull kur ata arrestuan Nicolás Maduro në Venezuelë.
Pavarësisht dënimit të fortë, Politico vëren se Putin qëllimisht shmangu emërtimin e drejtpërdrejtë të vendeve që qëndrojnë pas goditjes, duke treguar një qasje më të kujdesshme dhe strategjike sesa një konfrontim të drejtpërdrejtë.
Krahasimet me rënien e Gaddafit
Lajmi për vdekjen e Khamenei shkaktoi krahasime në politikën ruse me rënien e një diktatori tjetër. Pamjet e marra në një telefon celular të Muammar Gaddafi të Libisë duke u torturuar për vdekje pas ndërhyrjes së NATO-s në vitin 2011 e tërbuan Putinin, sipas gazetarit të njohur rus Mikhail Zygar.
“Ata i treguan të gjithë botës se si e vranë atë, të mbuluar me gjak. A është kjo demokraci?” kishte thënë presidenti rus, dukshëm i zemëruar, në një konferencë shtypi në atë kohë.
Në maj 2012, disa muaj pasi Gaddafi u rrëzua, Putin u kthye në presidencë pas një periudhe si kryeministër. Ai mori detyrën me qëllimin e qartë për të provokuar një shkëputje me Perëndimin dhe për të eliminuar opozitën e brendshme, të cilën ai e akuzoi për bashkëpunim me armiqtë e Rusisë për të arritur ndryshimin e regjimit.
“Ishte pikërisht vdekja e Gaddafit që shënoi një pikë kthese në politikën e jashtme dhe të brendshme të Rusisë”, shkruan Alexander Baunov, një bashkëpunëtor i lartë në Qendrën Carnegie për Rusinë dhe Euroazinë me qendër në Berlin.
Mediat shkruajnw se fakti që SHBA dhe Evropa lejuan një përmbytje kaq të dhunshme të një lideri botëror përbënte, sipas ish-agjentit të KGB-së Putin, tradhtinë përfundimtare.
Në vitet që pasuan, Putini u izolua gjithnjë e më shumë. Gjatë pandemisë COVID, zyrtarët e huaj dhe zyrtarët rusë u udhëzuan të qëndronin disa metra larg presidentit rus. Kontaktet me publikun ishin dhe mbeten “koreografike” me kujdes, me qëllim mbajtjen e distancave.
Udhëheqësi i ndjerë i opozitës ruse Aleksej Navalny ai e kishte quajtur “gjyshi në bunker”, duke iu referuar hetimit të ekipit të tij për një pallat luksoz që dyshohet se ishte në pronësi të Putinit, i cili përfshinte një rrjet tunelesh të gërmuara 50 metra nën tokë.
“Do të na vrasin”
Zhvillimet e fundit në Lindjen e Mesme dhe veçanërisht përmbysja e dy prej aleatëve të Rusisë, Nicolas Maduro në Venezuelë dhe Ayatollah Ali Khamenei në Iran kanë intensifikuar më tej perceptimin paranojak që përshkon presidentin rus, vëren Politico. Këto ngjarje shtynë disa analistë pro-Kremlinit të thyejnë një rregull joformal që kishte mbizotëruar që nga kthimi i tij Donald Trump në Shtëpinë e Bardhë: shmangia e kritikave të hapura ndaj Shteteve të Bashkuara ose presidentit të saj.
Duke udhëhequr këtë trend, ish-presidenti rus Dmitry Medvedev komentoi se sulmi amerikan ndaj Iranit zbuloi fytyrën e vërtetë të Trump. Në të njëjtën kohë, prezantuesi televiziv rus dhe propagandisti i njohur i Kremlinit Vladimir Solovyov akuzoi Shtetet e Bashkuara se po sillen si një grabitqar, duke përdorur diplomacinë për të joshur prenë e tyre për të ulur vigjilencën e saj përpara se të zhyt dhëmbët në fyt.
Gjatë transmetimit të tij, Solovyov pyeti shikuesit e tij: “A e kuptojmë që debati për Iranin është gjithashtu një diskutim për Rusinë?”, duke nënkuptuar se veprimet e SHBA-së në Iran mund të nënkuptojnë një kërcënim të ngjashëm kundër Moskës.
Përqendrohuni në qëllim
Ndryshe nga deklaratat e komentuesve pro-Kremlinit, vetë Kremlini ka adoptuar një ton shumë më diplomatik në reagimet e tij zyrtare.
Një ditë pas deklaratës së Putinit për vrasjen e Khamenei, zëdhënësi i tij Dmitry Peskov shprehu zhgënjim të thellë për dështimin e bisedimeve SHBA-Irane, ndërsa në të njëjtën kohë shprehu vlerësim të thellë për përpjekjet e SHBA-së për të ndërmjetësuar paqen në Ukrainë.
Mesazhi ishte i qartë: Putin nuk do të lejojë që ndjenjat e tij për Iranin të prishin qëllimet e tij në Ukrainë.
“Arma e tij më e madhe në këtë konflikt ka qenë gatishmëria dhe aftësia e administratës Trump për të ushtruar presion mbi ukrainasit dhe evropianët. Dhe për këtë arsye nuk ka absolutisht asnjë arsye që ai të heqë dorë nga kjo armë.” tha Sam Green, një profesor i politikës ruse në King’s College në Londër.
Çfarëdo që të ndjejë presidenti rus personalisht, veprimet e tij tregojnë një realist. “Putin nuk do të rrezikojë sigurinë e tij personale, sigurinë e regjimit të tij ose perceptimin e tij për sigurinë kombëtare të Rusisë për të ndihmuar iranianët, koreano-veriorët, kinezët ose këdo tjetër”, shpjegon Green.
Për Moskën, kriza në Iran vjen me një sërë avantazhesh, duke përfshirë perspektivën e çmimeve më të larta të naftës, disharmoninë midis Evropës dhe SHBA-së se si të përballet me rënien e Iranit dhe një Uashington që nuk është i fokusuar vetëm në Luftën në Ukrainë.
Veprimet e Trump gjithashtu përforcojnë narrativën e brendshme dhe ndërkombëtare për rreziqet e hegjemonisë perëndimore. Për më tepër, Putin posedon një pengesë që as Gaddafi dhe as Khamenei nuk e kishin: arsenalin më të madh bërthamor në botë.
Megjithatë, armët bërthamore nuk ofrojnë mbrojtje kundër kërcënimeve nga brenda. Nëse rënia e aleatëve të fuqishëm intensifikon frikën e Putinit, ata ka të ngjarë të përqendrohen më pak në raketat e NATO-s dhe më shumë në intrigat brenda vendit.
Presidenti rus e di më shumë se kushdo tjetër se diktatorët që grumbullojnë aq shumë pushtet dhe për aq kohë sa ai, priren të largohen nga pushteti në një nga dy mënyrat, thotë Green: “Ose në paraburgim ose në arkivol”.
Marrë nga Politico.eu
