Kosova ka hyrë në 24 orët e fundit të pritjes për një nga vendimet më të rëndësishme dhe më të ndjeshme që nga përfundimi i luftës.
Të mërkurën, më 16 shtator, në orën 10:00, Dhomat e Specializuara në Hagë do ta shpallin aktgjykimin e shkallës së parë në procesin ndaj ish-presidentit Hashim Thaçi, ish-kryetarëve të Kuvendit Kadri Veseli dhe Jakup Krasniqi, si dhe ish-deputetit Rexhep Selimi.
Seanca do të jetë publike dhe do të mund të ndiqet drejtpërdrejt edhe në gjuhën shqipe, ka njoftuar zyrtarisht Gjykata Speciale.
Të katër ish-krerët e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës ndodhen në paraburgim në Hagë që nga nëntori i vitit 2020. Ata akuzohen për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit, përfshirë përndjekjen, burgosjen arbitrare, torturën, vrasjen dhe zhdukjen me forcë.
Sipas Prokurorisë së Specializuar, krimet e pretenduara janë kryer ndaj kundërshtarëve politikë, personave të konsideruar bashkëpunëtorë të forcave serbe, si dhe ndaj pjesëtarëve të komuniteteve joshumicë.
Të katër të akuzuarit i kanë mohuar akuzat dhe janë deklaruar të pafajshëm.
Prokuroria kërkon nga 45 vjet burgim
Prokuroria ka kërkuar që Thaçi, Veseli, Selimi dhe Krasniqi të shpallen fajtorë dhe secili të dënohet me nga 45 vjet burgim.
Sipas Reutersit, prokurorët pretendojnë se më shumë se 100 persona janë vrarë gjatë fushatës së pretenduar kundër kundërshtarëve politikë dhe personave të dyshuar si bashkëpunëtorë të autoriteteve serbe.
Këto janë pretendime të Prokurorisë, të cilat deri në shpalljen e aktgjykimit nuk përbëjnë fajësi të provuar.
Mbrojtja ka kërkuar lirimin e plotë të të akuzuarve, duke argumentuar se nuk ekzistojnë prova të drejtpërdrejta që i lidhin ata me krimet e pretenduara ose që dëshmojnë se kishin kontroll efektiv mbi personat që mund t’i kenë kryer ato.
Tre skenarët e mundshëm
Trupi gjykues mund t’i shpallë të akuzuarit të pafajshëm për të gjitha pikat, fajtorë vetëm për një pjesë të tyre ose fajtorë për shumicën e akuzave.
Vendimi nuk është e domosdoshme të jetë i njëjtë për të katër të akuzuarit. Gjykatësit duhet ta vlerësojnë veçmas përgjegjësinë e pretenduar të secilit dhe provat që lidhen me të.
Nëse shpallen fajtorë, trupi gjykues do të përcaktojë edhe masën e dënimit. Koha e kaluar në paraburgim që nga nëntori i vitit 2020 duhet të llogaritet në vuajtjen e dënimit.
Nëse ndonjëri prej tyre shpallet i pafajshëm, gjykata duhet të vendosë nëse ekziston ndonjë bazë tjetër juridike për vazhdimin e paraburgimit apo nëse duhet të urdhërohet lirimi.
Situata juridike e Hashim Thaçit ndryshon nga ajo e tre bashkëakuzuarve të tij.
Edhe nëse shpallet i pafajshëm në procesin kryesor për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit, ai nuk pritet të lirohet automatikisht, pasi ndaj tij është duke u zhvilluar një proces tjetër për pretendime që lidhen me pengimin e administrimit të drejtësisë dhe ndikimin te dëshmitarët.
Thaçi i ka mohuar edhe këto akuza. Në rastin e veçantë, Prokuroria ka kërkuar gjashtë vjet burgim ndaj tij, por edhe aty ende nuk ekziston një vendim përfundimtar.
Për Veselin, Selimin dhe Krasniqin, një aktgjykim lirues do ta hapte drejtpërdrejt çështjen e lirimit të tyre, përveç nëse gjykata përcakton ndonjë bazë tjetër ligjore për vazhdimin e masës së paraburgimit.
Vendimi i së mërkurës nuk është përfundimtar
Aktgjykimi që do të shpallet më 16 shtator është vendim i shkallës së parë. Si Prokuroria, ashtu edhe mbrojtja, do të kenë të drejtë ta ankimojnë atë.
Kjo do të thotë se procesi juridik mund të vazhdojë edhe pas së mërkurës. Megjithatë, vendimi i parë do të ketë peshë të jashtëzakonshme, sepse për herë të parë gjykatësit do të tregojnë se cilat pretendime i konsiderojnë të provuara dhe cilat jo.
Kosova në pritje, vëmendja edhe te reagimet politike
Në Prishtinë dhe në qytete të tjera janë vendosur ekrane dhe orë që numërojnë kohën deri në shpalljen e aktgjykimit. Mijëra qytetarë morën pjesë edhe në marshin mbështetës për ish-krerët e UÇK-së, duke kërkuar lirimin e tyre.
Vendimi pritet të shkaktojë reagime të fuqishme politike dhe publike, pavarësisht përmbajtjes së tij.
Një vendim lirues do të mund ta ndryshonte raportin e forcave në skenën politike, sidomos brenda dhe rreth PDK-së. Një vendim dënues, ndërkaq, mund ta rrisë edhe më shumë mosbesimin ndaj Gjykatës Speciale dhe ta thellojë përplasjen rreth mënyrës se si po trajtohet lufta e UÇK-së.
Megjithatë, aktgjykimi duhet të lexohet si vendim mbi përgjegjësinë individuale të katër të akuzuarve dhe jo si gjykim ndaj Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës apo luftës së popullit të Kosovës për liri.
Lufta e UÇK-së dhe ndërhyrja e NATO-s i dhanë fund represionit të forcave serbe, gjatë të cilit u vranë mijëra civilë shqiptarë dhe rreth një milion shqiptarë u dëbuan nga shtëpitë e tyre.
Tani, pas gati gjashtë vjetësh paraburgim dhe një procesi të gjatë gjyqësor, vëmendja e Kosovës do të jetë e përqendruar në Hagë.
Ora po numëron mbrapsht. Të mërkurën në mëngjes do të mësohet vendimi i parë i gjykatës – por jo domosdoshmërisht fjala e fundit e këtij procesi.
Marrë nga Botasot.info
