Ukraina ka paraqitur të enjten një ofertë për vënien në shfrytëzim të një depozite të madhe litiumi në pronësi shtetërore, duke e hapur atë për investitorë ndërkombëtarë, mes të cilëve përmendet edhe një miliarder i afërt me presidentin amerikan Donald Trump. Lëvizja vjen në një kohë kur administrata amerikane ka sinjalizuar interes për mundësi investimi në vendin e goditur nga lufta.
Vendimi është marrë nga një komision qeveritar ukrainas, sipas dy anëtarëve të tij që kanë folur në kushte anonimiteti për shkak të ndjeshmërisë së procesit. Edhe pse marrëveshja pritet ende të marrë miratimin zyrtar nga Këshilli i Ministrave të Ukrainës, zyrtarët bëjnë të ditur se ajo konsiderohet praktikisht e përmbyllur.
Konsorciumi fitues ka lidhje të ngushta me administratën Trump. Në të bën pjesë Ronald S. Lauder, trashëgimtar i industrisë kozmetike, i cili e njeh Donald Trump që nga koha e kolegjit dhe thuhet se ka qenë një nga personat që i ka hedhur idenë për blerjen e Grenlandës, e pasur me burime natyrore.
Investitori tjetër në konsorcium është TechMet, një kompani energjetike pjesërisht në pronësi të një agjencie investimesh të qeverisë amerikane, e krijuar gjatë mandatit të parë të presidentit Trump.
Dy anëtarët e komisionit thanë se konsorciumi fitues tejkaloi konkurrentët duke përmbushur shumicën e kritereve të ofertës, duke hedhur poshtë çdo sugjerim favorizimi. Megjithatë, duke kultivuar lidhje me investitorët e lidhur me zotin Trump dhe administratën e tij, Kievi po pozicionohet në mënyrë të favorshme me udhëheqësin amerikan ashtu siç kërkon mbështetjen e tij në bisedimet e paqes me Rusinë, duke u bazuar në përpjekjet për të tërhequr mentalitetin e tij të orientuar drejt biznesit.
Një përfaqësues i zotit Lauder dhe TechMet nuk iu përgjigj menjëherë kërkeses për koment.
Që kur Trump u kthye në pushtet, aleanca SHBA-Ukrainë ka marrë një karakter tregtar, me Uashingtonin që ndaloi shumicën e ndihmës ushtarake për Kievin dhe u përqendrua në vend të kësaj në mundësitë për të përfituar nga investimet dhe shitjet e armëve. Zyrtarët ukrainas janë përshtatur, duke ofruar marrëveshje potencialisht fitimprurëse në nxjerrjen e mineraleve dhe prodhimin e armëve.
Natyra transaksionale e marrëdhënieve të reja SHBA-Ukrainë është e dukshme në një draft plan paqeje nën negociata midis Kievit dhe Uashingtonit. Plani përfshin dispozita për një plan rindërtimi të pasluftës që presidenti Volodymyr Zelensky e ka vlerësuar në 800 miliardë dollarë dhe që ai ka thënë se do të krijojë mundësi për bizneset amerikane.
“Ka shumë pasuri për të pasur,” tha zoti Trump muajin e kaluar, ndërsa mirëpriti zotin Zelensky në resortin e tij Mar-a-Lago në Florida për një raund tjetër negociatash
Presidenti Trump me presidentin Volodymyr Zelensky të Ukrainës në Mar-a-Lago në Palm Beach, Fla., muajin e kaluar
Qeveria ukrainase ka sinjalizuar gjithashtu një hapje për bashkëpunim më të thellë biznesi me kompanitë amerikane në mënyra më delikate. Muajin e kaluar, ajo emëroi Patrick Fragman, ish-CEO i Westinghouse, një kompani e madhe amerikane e teknologjisë bërthamore, në bordin mbikëqyrës të gjigantit të saj bërthamor shtetëror, Energoatom. Në rolin e tij në Westinghouse, zoti Fragman kishte zgjeruar lidhjet e asaj kompanie me Energoatom.
Disa zyrtarë ukrainas dhe figura biznesi pranuan se emërimi mund të përbëjë një konflikt interesi. Por ata thanë se ka të ngjarë të ishte menduar si një sinjal për administratën Trump se Kievi është i etur për të bashkëpunuar veçanërisht nëse mund të avancojë një marrëveshje paqeje. Zoti Trump ka propozuar që Shtetet e Bashkuara të përfshihen në menaxhimin e një centrali të madh bërthamor ukrainas aktualisht nën kontrollin e Rusisë si pjesë e një marrëveshjeje paqeje.
Zona që ka tërhequr më shumë interes nga Trump është pasuria minerale e Ukrainës. Pranverën e kaluar, Kievi nënshkroi një marrëveshje që u jep Shteteve të Bashkuara një aksion në burimet e saj minerale, një lëvizje që u pa gjerësisht si një përpjekje e Kievit për të bllokuar mbështetjen amerikane përmes lidhjeve të biznesit.
Marrëveshja krijoi një fond të përbashkët SHBA-Ukrainë për të investuar në projektet e ardhshme të burimeve natyrore. Zyrtarët ukrainas që atëherë janë përpjekur të tregojnë se mund të japin rezultate dhe prezantuan fushën e litiumit që iu dha përfundimisht Lauder dhe TechMet si një projekt i mundshëm pilot sipas marrëveshjes.
Depozita, e njohur si fusha e litiumit Dobra, në Ukrainën qendrore, është një nga rezervat më të mëdha të litiumit në vend, një komponent kyç për teknologji të tilla si bateritë elektrike. Ai do të zhvillohet nën një kontratë të ndarjes së prodhimit që lejon investitorët të nxjerrin minerale në këmbim të ndarjes së prodhimit me qeverinë ukrainase.
Sipas marrëveshjes së mineraleve SHBA-Ukrainë, gjysma e të ardhurave që qeveria ukrainase merr nga fusha e litiumit Dobra do të drejtohen në fondin e përbashkët të investimeve. Marrëveshja gjithashtu thotë se një kompani që kërkon të zhvillojë një vend mineral dhe që ka nevojë për investitorë shtesë duhet së pari të paraqesë projektin e saj në fond një mekanizëm i krijuar për të favorizuar interesat e biznesit amerikan.
Në rastin e fushës së litiumit Dobra, kjo mund të ngrejë konflikte të mundshme interesi pasi agjencia amerikane që mbikëqyr fondin, Korporata Financiare e Zhvillimit Ndërkombëtar të SHBA, gjithashtu mban një aksion në TechMet.
Mbetet e paqartë se sa zoti Lauder dhe TechMet janë angazhuar të investojnë në zhvillimin e fushës së litiumit Dobra. Tenderi përcaktoi një investim minimal prej 179 milionë dollarësh, por një anëtar i komisionit që votoi të enjten tha se premtimi i konsorciumit ishte dukshëm më i lartë.
Investimi, megjithatë, do të kërkojë disa vite për t’u materializuar në miniera dhe fitime reale. Konsorciumi duhet së pari të kryejë një studim gjeologjik për të përcaktuar saktësisht vlerën e nëntokës së fushës, dhe më pas të financojë pajisjet dhe infrastrukturën e nevojshme për nxjerrjen. Ekspertët e industrisë thonë se zakonisht kalojnë rreth 15 vjet nga zbulimi i qëndrueshëm deri te nxjerrja aktive – një afat shumë më i gjatë se mandati aktual i Trump.
Marrë nga The New York Times
