Ekonomia e Iranit po përballet me një goditje të rëndë, ndërsa Prodhimi i Brendshëm Bruto u tkurr me 10.1% në bazë vjetore gjatë tremujorit të parë të vitit të ri persian, sipas të dhënave të cituara nga burimet zyrtare iraniane.
Rënia ekonomike vjen në një periudhë të jashtëzakonshme për vendin, e karakterizuar nga lufta me Shtetet e Bashkuara dhe Izraelin, kufizimet ndaj eksporteve të naftës dhe ndërprerjet e trafikut në ngushticën strategjike të Hormuzit.
Sektori i naftës është veçanërisht i rëndësishëm për ekonominë iraniane. Të dhënat e publikuara tregojnë se eksportet e naftës së papërpunuar iraniane ranë nga rreth 2 milionë fuçi në ditë në mars në vetëm 220–255 mijë fuçi në ditë në gusht, pas bllokadës amerikane. R Reuters
Lufta godet ekonominë
Mediat shkruajnë se konflikti që nisi më 28 shkurt ka shtuar presionin mbi një ekonomi që prej vitesh përballet me sanksione ndërkombëtare, inflacion të lartë dhe zhvlerësim të monedhës kombëtare.
Ngushtica e Hormuzit është bërë një nga pikat kryesore të krizës. Trafiku detar në këtë rrugë është ulur ndjeshëm krahasuar me periudhën para luftës. Rënia e eksporteve të naftës ka goditur drejtpërdrejt të ardhurat valutore të Teheranit. Nafta mbetet një nga burimet kryesore të të ardhurave të Iranit dhe kufizimi i shitjeve e vështirëson financimin e importeve dhe shpenzimeve të shtetit.
Inflacioni mbetet në nivele shumë të larta
Krahas rënies së aktivitetit ekonomik, iranianët po përballen edhe me një rritje të fortë të çmimeve. Fondi Monetar Ndërkombëtar parashikon që inflacioni i çmimeve të konsumit në Iran të arrijë mesatarisht 68.9% në vitin 2026, ndërsa ekonomia pritet të tkurret me 5.4% gjatë gjithë vitit.
Të dhënat e fundit për eksportet e naftës tregojnë gjithashtu përmasat e goditjes. Sipas Reuters, dërgesat iraniane ranë në rreth 220–255 mijë fuçi në ditë në gusht, nga rreth 2 milionë fuçi në ditë në mars.
Presion mbi familjet dhe financat shtetërore
Kombinimi i recesionit, inflacionit të lartë dhe zhvlerësimit të rialit po ushtron presion mbi fuqinë blerëse të familjeve iraniane. Për bizneset, kufizimet në tregtinë ndërkombëtare dhe pasiguria e krijuar nga konflikti po vështirësojnë investimet dhe aktivitetin ekonomik.
Në të njëjtën kohë, rënia e të ardhurave nga nafta e vendos qeverinë përballë një sfide të dyfishtë: të financojë shpenzimet publike dhe të përballojë pasojat ekonomike të luftës, në një kohë kur burimet valutore janë ndjeshëm më të kufizuara.
FMN-ja vlerëson se ekonomia iraniane do të tkurret me 5.4% në vitin 2026, megjithëse parashikimi përfshin edhe ndikimin e eksporteve të naftës të regjistruara në muajt e parë të vitit.
Kriza ekonomike e Iranit, për rrjedhojë, po zhvillohet në disa fronte njëkohësisht: rënia e eksporteve të naftës, kufizimet tregtare, inflacioni i lartë dhe ndërprerjet e transportit detar po shtojnë presionin mbi një ekonomi që tashmë ishte dobësuar nga vite të tëra sanksionesh.
Marrë nga Protothema.gr
