Më shumë se 180,000 vdekje të parakohshme në Bashkimin Evropian në vitin 2023 i atribuohen ekspozimit afatgjatë ndaj grimcave të imëta të pezulluara (PM2.5) mbi udhëzimet e Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH), tha Agjencia Evropiane e Mjedisit në vlerësimin e saj të fundit të ndikimit në shëndet.
Raporti i titulluar “Dëmtimi i shëndetit të njeriut nga ndotja e ajrit në Evropë: gjendja e barrës së sëmundjeve, 2025.” konfirmon trendin e vazhdueshëm në rënie gjatë 19 viteve të fundit.
Sipas agjencisë, vdekjet që lidhen me PM2.5 kanë rënë me 57 përqind që nga viti 2005, që do të thotë se Bashkimi Evropian ka tejkaluar tashmë objektivin e Planit të Veprimit për Ndotjen Zero për një reduktim prej 55 përqind deri në vitin 2030, shtatë vjet përpara afatit.
Raporti vlerëson se nëse nivelet e ndotjes do të ishin në përputhje me udhëzimet e OBSH-së në vitin 2023, rreth 182,000 vdekje të lidhura me PM2.5, 63,000 me ozonin dhe 34,000 me dioksidin e azotit mund të shmangeshin në të gjithë BE-në.
Pavarësisht progresit, EEA paralajmëron se 95 përqind e popullsisë së qyteteve evropiane është ende e ekspozuar ndaj niveleve të ndotjes shumë më të larta se rekomandimet e OBSH-së, me rajonet lindore dhe juglindore të Evropës që ende mbajnë barrën më të madhe shëndetësore.
Ndotja përkeqëson sëmundjet kronike
Përveç vdekshmërisë, ndotja e ajrit kontribuon dhe përkeqëson sëmundjet kronike, duke përfshirë astmën, sëmundjet e zemrës, goditjen në tru dhe kancerin e mushkërive. Provat më të fundit lidhin gjithashtu ndotjen e ajrit me një rritje të demencës, e cila thuhet se mund të jetë bërë një problem më i madh shëndetësor sesa disa gjendje të tjera të lidhura me ndotësit mjedisorë.
Rezultatet u njoftuan përpara Forumit të BE-së “Ajër i Pastër” të mbajtur në Bon më 1 dhe 2 dhjetor.
Raporti thotë më tej se direktiva e rishikuar e BE-së për cilësinë e ajrit, e cila hyri në fuqi në vitin 2024, i ka sjellë standardet e BE-së më afër udhëzimeve të OBSH-së dhe pritet të nxisë përmirësime të mëtejshme në vitet e ardhshme.
Analiza e EEA-së përfshin 41 vende, duke përfshirë 27 shtete anëtare të BE-së, si dhe anëtarë të tjerë të Zonës Ekonomike Evropiane. Agjencia ka ndjekur të dhënat mbi vdekjet e lidhura me ndotjen që nga viti 2014, duke përdorur udhëzime më të rrepta të OBSH-së nga viti 2021. Si më parë, të dhënat për ndotësit individualë nuk janë të agreguara për të shmangur numërimin e dyfishtë.
Marrë nga Tesheshi.com
