Nga Salvatore di Bartolo
Ekziston një keqkuptim që vazhdon të dominojë debatin publik: ideja se po jetojmë në një parantezë. Një fazë kalimtare , sigurisht turbulente, por e destinuar të përfundojë në një afat të shkurtër me një kthim në “normalitet”. Është një refleks pothuajse psikologjik, më tepër sesa politik. Sikur historia të ishte një llastik që, pas çdo grisjeje, gjithmonë kthehet në të njëjtin pozicion. Nuk është kështu.
Iluzioni se rendi i vjetër global – ai i rritjes së pafundme, i globalizimit pa fërkime e pa kufij, i demokracive të qëndrueshme liberale – mund të rivendoset është ndoshta gënjeshtra më e madhe që vazhdojmë t’i themi vetes. Jo sepse ajo botë ishte e përsosur, por sepse ishte e kuptueshme . Dhe ajo që është e kuptueshme është qetësuese, edhe kur është e padrejtë ose e brishtë.
Megjithatë, sot kemi hyrë në një fazë tjetër: të pandërprerë, konfliktuale, të pasigurt. Krizat nuk janë më përjashtime, por një strukturë. Dhe pikërisht për këtë arsye, nuk është më çështje pritjeje që stuhia të kalojë, sepse stuhia tani është bërë klima e re.
Dhe këtu lind pika thelbësore, shpesh e anashkaluar: nëse rendi botëror pas Luftës së Ftohtë nuk kthehet, kjo nuk është domosdoshmërisht një tragjedi. Madje mund të jetë edhe një mundësi .
Sepse ekuilibri i vjetër global, i munguar kaq shumë, është gjithashtu ai që prodhoi stanjacion shoqëror, pasiguri të përhapur gjerësisht dhe një hendek në rritje midis elitave dhe qytetarëve . Ishte një sistem që premtonte stabilitet, por gjeneronte pasiguri , që fliste për progres ndërsa zbrazte territore dhe identitete.
Kriza e saj, pra, nuk është vetëm një problem: është edhe një zbulesë. Ajo zbulon se shumë nga strukturat që i konsideronim të pashmangshme, në realitet, ishin të kushtëzuara. Ajo zbulon se politika mund të rifitojë hapësirë për zgjedhje. Ajo zbulon, mbi të gjitha, se e ardhmja nuk është shkruar tashmë në mekanizmat e ekonomisë globale , por mund të bëhet përsëri e kontestueshme.
Sigurisht, kjo hapje nuk garanton asgjë. Fazat kalimtare janë gjithmonë ambivalente : ato mund të prodhojnë inovacion ose regres, liri ose forma të reja kontrolli. Të mendosh se “e reja” është automatikisht më e mirë është po aq naive sa të besosh se “e vjetra” ishte më e mira që mund të aspirohej.
Por ka një ndryshim thelbësor: në rendin e vjetër, hapësira për ndryshim ishte minimale . Megjithatë, në botën në zhvillim, kjo hapësirë mund të rihapet.
Dhe pikërisht këtu, në këtë hapësirë, po luhet loja. Një mundësi e re dhe unike po shfaqet për Evropën . Në një botë ku shumë vende janë zhvendosur nga një udhëheqje amerikane gjithnjë e më e paqëndrueshme dhe e paparashikueshme dhe nuk kanë ndërmend të bien në orbitën e Kinës , po hapet një boshllëk. Një boshllëk që dikush domosdoshmërisht do të duhet ta mbushë.
Në këtë peizazh të ndryshuar, Evropa mund të zgjedhë të mbetet e parëndësishme ose të bëhet një pikë referimi. Por për ta bërë këtë, ajo duhet të ndryshojë qëndrimin e saj: koha për buxhetet e “pikës zero” ose një burokraci që ngatërron hiper-rregullimin me vizionin ka mbaruar. Ajo që nevojitet është masa kritike, kapaciteti strategjik dhe, mbi të gjitha, një drejtim i qartë politik.
Nëse rendi i vjetër ka mbaruar, atëherë edhe justifikimet kanë mbaruar . Nuk bëhet më fjalë për t’u përshtatur me rregullat e shkruara diku tjetër, por për të kontribuar në shkrimin e rregullave të reja. Jo për të mbrojtur ekuilibrat e trashëguara, por për të ndërtuar të reja. Jo për të qenë thjesht figurativë, por protagonistë të së ardhmes sonë.
Marrë nga Opinione.it
