Miliarda dollarë të investuara në armatime, së bashku me dekada doktrinash dhe strategjish ushtarake, po përballen me një realitet të ri në fushëbetejë në Ukrainë. Lufta me Rusinë ka treguar se zhvillimi i teknologjisë ushtarake, veçanërisht i dronëve, po ecën me ritme shumë më të shpejta se proceset e prokurimit dhe përshtatjes së ushtrive perëndimore.
Ndërsa Ukraina detyrohet të ndryshojë taktikat në vijën e frontit pothuajse çdo ditë, procedurat e NATO-s për financimin, miratimin dhe blerjen e sistemeve të reja mund të zgjasin vite.
Denis Stillerman, bashkëpronar dhe projektues kryesor i kompanisë ukrainase Fire Point, një prej prodhuesve të raketave dhe dronëve, tha se tanket po përballen me një kërcënim të ri për shkak të përdorimit masiv të mjeteve pa pilot.
Sipas tij, një dron që kushton rreth 5 mijë dollarë mund të përdoret kundër një tanku që kushton miliona dollarë.
Në terren, dronët kanë ndryshuar mënyrën se si lëvizin trupat dhe automjetet. Formacionet e mëdha mund të zbulohen shumë shpejt nga ajri, duke e bërë më të vështirë lëvizjen e kolonave të blinduara dhe grupeve të këmbësorisë pa u zbuluar.
Komandanti i Gardës Kombëtare të Ukrainës, Oleksandr Pivnenko, ka ngritur pikëpyetje edhe për përshtatjen e forcave të NATO-s me këtë realitet.
“Ata janë të mirë në sulme dhe në marrjen e pozicioneve. Por kur një dron fluturon mbi kokën tuaj dhe as nuk shikoni lart, çfarë prisni të bëjë ekipi juaj?”, tha ai.
Stërvitjet e NATO-s dhe realiteti i frontit
Diferenca mes skenarëve të planifikuar në stërvitjet ushtarake dhe realitetit të luftës në Ukrainë është bërë e dukshme edhe gjatë një stërvitjeje të NATO-s në Paldiski të Estonisë.
Në këtë stërvitje, forcat amerikane dhe evropiane u përgatitën për evakuimin e të plagosurve drejt spitaleve fushore, duke u bazuar në një skenar ku NATO do të kishte kontroll të plotë të hapësirës ajrore.
Por lufta në Ukrainë ka treguar se kontrolli i hapësirës ajrore nuk mund të merret gjithmonë si i mirëqenë, për shkak të përdorimit të gjerë të dronëve me rreze të gjatë dhe sistemeve të tjera pa pilot.
Sipas dëshmive të cituara në raportimin e Reuters, Ukraina po përpiqet t’u përcjellë ushtrive perëndimore mësimet e nxjerra në vijën e frontit, ndërsa disa prej manualeve dhe procedurave ekzistuese të NATO-s nuk janë përshtatur ende plotësisht me zhvillimet e reja.
Mbrojtja ajrore, një tjetër sfidë
Një nga shqetësimet kryesore lidhet me mbrojtjen ajrore dhe varësinë e Ukrainës nga sistemet amerikane Patriot.
Lufta ka treguar konsumin e madh të raketave interceptuese dhe vështirësinë për të prodhuar në kohë sasi të mjaftueshme për t’iu përgjigjur sulmeve të vazhdueshme me raketa dhe dronë.
Në këtë situatë, vendet evropiane po kërkojnë të zhvillojnë kapacitete më të pavarura për mbrojtjen ajrore, ndërsa debati për rolin e SHBA-së në sigurinë evropiane është intensifikuar.
Një prej projekteve të përmendura është iniciativa “Freyja”, një projekt i përbashkët i Ukrainës dhe nëntë vendeve evropiane për zhvillimin e një rakete të re kundër raketave balistike.
Në projekt janë përfshirë rreth një duzinë kompanish, ndërsa një prej shtyllave kryesore industriale është Fire Point.
Qëllimi i projektit është zhvillimi i një sistemi që mund të prodhohet më shpejt dhe me kosto më të ulët, duke reduktuar varësinë e Evropës nga sistemet amerikane.
“Kur shpenzoni 20 miliardë dollarë për mbrojtjen tuaj ajrore, duhet të jeni të pavarur për sigurinë tuaj”, tha Stillerman.
Ndërkohë, Ukraina pret që sistemi i ri franko-italian SAMP/T-NG të forcojë aftësitë e saj kundër raketave balistike.
Zhvillimet në Ukrainë po detyrojnë kështu NATO-n dhe vendet evropiane të rishikojnë jo vetëm sistemet e armëve, por edhe mënyrën se si planifikohet dhe zhvillohet lufta moderne. Dronët, lufta elektronike, mbrojtja ajrore dhe ritmi i prodhimit të armëve po shndërrohen në elemente që mund të përcaktojnë nëse një sistem i projektuar sot do të jetë ende i përshtatshëm kur të hyjë në përdorim.
Marrë nga Kyivpost.com
