E drejta për të protestuar dhe marshuar në mënyrë paqësore është një nga liritë themelore të garantuara nga Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë. Por gjatë javëve të fundit, ushtrimi i kësaj të drejte duket se është shoqëruar me procedime penale, thirrje në komisariat dhe forma presioni ndaj qytetarëve që kanë marrë pjesë në “Revolucionin Flamingo”.
Dhjetëra mijëra qytetarë kanë dalë në shesh për të shprehur pakënaqësitë e tyre, ndërsa disa prej protestuesve janë shoqëruar ose thirrur në komisariat për t’u marrë në pyetje.
Disa prej të proceduarve i treguan Citizens.al se janë ndaluar nga persona të veshur civilë menjëherë pas protestave, në qoshe rrugësh, në lokale apo në lagjet ku banojnë. Sipas tyre, u është kërkuar të identifikohen dhe më pas janë “këshilluar” të mos marrin më pjesë në protestë.
Protesta qytetare, e nisur më 31 maj dhe që vijon çdo pasdite në orën 19:00 përballë Kryeministrisë, konsiderohet nga pjesëmarrësit si një mobilizim i rrallë qytetar, pa organizim nga partitë politike. Për shumë prej tyre, kjo ka qenë hera e parë që marrin pjesë në një protestë, ndërsa kontakti me strukturat policore pas tubimeve u ka krijuar pasiguri dhe tension.
Një prej tyre është 32-vjeçari Ledio Aliaj, i biri i një punonjësi administrate. Ai tregon se një të premte, pas përfundimit të protestës, u ndalua nga policia teksa lëvizte me motor. Arsyeja e ndalimit, sipas tij, ishte një kontroll rutinë, por pyetjet që iu bënë nga efektivët kishin të bënin me angazhimin e tij në protestë.
Ledio thotë se pas atij episodi nuk është ndaluar më nga policia, por mesazhet i kanë ardhur në mënyrë të tërthortë, përmes të atit.
“Thuaji çunit të mos dalë më në protestë”, rrëfen Ledio, ndërsa shton se nga dita në ditë pret që babai i tij të pushohet nga puna.
Berber me profesion, Ledio tregon se gjatë punës së përditshme dëgjon histori të ngjashme edhe nga klientët e tij, shumë prej të cilëve kanë marrë pjesë në protestat e qershorit.
“Ne ikim të gjithë në protestë dhe asnjëri nuk është zmbrapsur, pavarësisht tentativave”, shprehet ai.
Një tjetër protestues, i cili kërkon të mbetet anonim, tregon se është ndaluar disa herë nga efektivë policie për shkak të aktivitetit të tij profesional. Ai zotëron një studio dizajni dhe printimi, ku mes shërbimeve që ofron janë edhe pankartat dhe materialet grafike që përdoren në protesta.
“Unë kam studion time, biznesin tim ku bëj dizajn dhe printime të ndryshme, dhe më kanë ardhur pesë ditë me radhë, duke më pyetur pse printoni pankarta për protestë, se është e kundërligjshme”, rrëfen ai.
Sipas tij, pyetjet e përsëritura dhe ndalimet në rrugë nuk kishin lidhje me ndonjë shkelje konkrete, por synonin ta dekurajonin angazhimin e tij.
“Për sa kohë është i ligjshëm printimi, do të thotë që mund të printoj”, shprehet protestuesi, duke e cilësuar sjelljen e personave civilë si formë intimidimi dhe presioni.
“Pavarësisht angazhimit tim në protestë, unë do të vazhdoj fort dhe akoma më fort çdo ditë, derisa Edi Rama të ikë”, shton ai.
Për avokatin Gent Sejrani, nga qendra “Për Drejtësi Sociale”, akuzat e ngritura ndaj protestuesve nuk përputhen me natyrën e tubimeve të zhvilluara deri tani.
“Akuza e Policisë së Shtetit ka të bëjë me pengim të qarkullimit të mjeteve të transportit, si dhe shqetësim për rendin dhe qetësinë publike. Thënë kjo, nuk kemi të bëjmë me dhunë nga ana e qytetarëve, pasi mund të themi se është një nga protestat më paqësore që ka pasur në vendin tonë”, u shpreh avokati Sejrani.
Sipas tij, procedimet e deritanishme nuk mbështeten në shkelje të kryera nga protestuesit, por janë përdorur si taktikë frikësimi.
“Akuza që, në analizën time ligjore, nuk ekzistojnë dhe nuk janë kryer nga ana e protestuesve”, tha Sejrani.
Protesta e një brezi që transmeton “live”
“Revolucioni Flamingo” karakterizohet nga një pjesëmarrje e lartë e të rinjve, brezit Gen Z dhe çifteve të reja. Pankartat me meme, transmetimet live, fotografitë dhe videot e shpërndara në rrjetet sociale kanë shërbyer si motor i protestës, duke afruar edhe qytetarë që nuk kanë mundur të marrin pjesë fizikisht, përfshirë shqiptarë të diasporës.
Sokol Gjoka është influencer me rreth 70 mijë ndjekës në TikTok dhe ka qenë pjesëmarrës në protestë pothuajse çdo ditë. Me telefonin në dorë, ai e ka transmetuar protestën drejtpërdrejt për mijëra ndjekës. Por nga rrëfimi i tij, duket se këto transmetime nuk kanë tërhequr vetëm vëmendjen e qytetarëve.
Sokoli u thirr në komisariat më 19 qershor, me objekt “bllokim i qarkullimit të mjeteve” gjatë mbrëmjes së 16 qershorit.
“Më thanë që duhet të vish të paraqitesh te Rajoni Nr. 1 Tiranë për arsye të protestës dhe të disa videove që ke hedhur në TikTok”, tregon Sokoli përmes një bisede telefonike.
Pasi u paraqit në komisariat si person i proceduar, ai thotë se u pyet për rreth 30 minuta. Në fund, sipas tij, iu kërkua të nënshkruante një deklaratë ku thuhej se kishte qenë në marshim mbrëmjen e 16 qershorit. Sokoli thotë se atë mbrëmje ndodhej në punë dhe nuk kishte marrë pjesë në protestë.
“Unë kam qenë në punë atë natë për të cilën u procedova dhe u thashë që nuk do ta firmos deklaratën, pasi kam kamerat te puna që e vërtetojnë që kam qenë atje”, u shpreh ai.
Më tej, ai shton se i kupton policët, pasi sipas tij ata po kryejnë detyrën, ndërsa protestat zhvillohen edhe në interes të tyre.
“Njëri nga policët më tha: bëni mirë që protestoni”, përfundoi Sokoli, i cili në ditën e 26-të të protestave feston ditëlindjen dhe shpreson ta festojë me një lajm të mirë, që për të do të ishte dorëheqja e kryeministrit Rama.
Nga një pyetësor i shpërndarë nga Citizens.al, dhjetëra qytetarë u shprehën se nuk janë trajtuar me korrektësi nga autoritetet.
“Këto procedime dhe mënyra se si është vepruar nga Policia e Shtetit tregojnë qartazi se qëllimi kryesor është intimidimi dhe frikësimi i protestuesve. Theksoj se shumica e të proceduarve janë të rinj dhe e kanë marrë vesh që po procedohen vetëm nëpërmjet medias, pasi nga ana e Policisë së Shtetit nuk janë thirrur apo njoftuar”, u shpreh avokati Gent Sejrani.
Pavarësisht procedimeve, thirrjeve në komisariat dhe rasteve të raportuara të presionit, numri i protestuesve që dalin çdo ditë në shesh vijon të mbetet i lartë. Për pjesëmarrësit, kjo tregon se praktikat e frikësimit nuk kanë arritur të ndalin mobilizimin qytetar.
Marrë nga Citizens.al
