Kontejnerët e transportit të dërguar nga Noboa Trading Co. janë përfshirë në ngarkesa të mëdha kokaine të nisura nga Ekuadori drejt Ballkanit. Mes atyre që merreshin me këtë kokainë sapo mbërrinte në Evropë ishte edhe një grup trafikantësh, i cili dyshohet se drejtohej nga bosi i dënuar i drogës Darko Šarić.
Një bisedë e enkriptuar mes trafikantëve të dyshuar ballkanikë në shkurt të vitit 2021 i shfaq ata duke u mburrur se kishin të drejta ekskluzive për të futur kokainë bashkë me bananet në kontejnerët e eksportuar nga firma e familjes së presidentit të Ekuadorit.
Një dokument konfidencial i Prokurorisë Kroate tregon se dy persona, duke përdorur platformën e enkriptuar Sky ECC dhe të identifikuar vetëm me kode anonime PIN, pohonin se “askush përveç tyre” nuk lejoheshe të ngarkonte kokainë në kontejnerët e dërguar nga Noboa Trading Co TCN S.A.
Noboa Trading është pjesë e korporatës Noboa Corporation, një perandori e gjerë biznesi që prodhon banane nën markën Bonita dhe drejtohet nga familja e presidentit të Ekuadorit, Daniel Noboa. Noboa Trading Co. nuk iu përgjigj pyetjeve të gazetarëve, ndërsa zyra e Presidentit Noboa refuzoi të komentojë.
Edhe pse dokumentet kroate tregonin vetëm PIN-e anonime, një aktakuzë serbe e siguruar ekskluzivisht nga KRIK u mundësoi gazetarëve të identifikonin njërin prej bashkëbiseduesve: Nikola Đorđević, një figurë e dyshuar e krimit të organizuar, aktualisht i kërkuar nga policia serbe për një çështje tjetër të trafikut të kokainës.
Megjithëse mbetet e paqartë se si Đorđević dhe bashkëpunëtorët e tij mund të kishin akses në kontejnerët e një eksportuesi të madh frutash, ka prova se mburrjet e tyre nuk ishin thjesht fjalë bosh.
Në bisedat e tyre të enkriptuara, trafikantët e dyshuar i referoheshin tre ngarkesave specifike të kokainës që prisnin, duke përmendur datën, emrin e anijes dhe numrin e kontejnerit. Gazetarët i përputhën këto të dhëna me transportet reale të bananeve të Noboa Trading, duke përdorur regjistrat e transportit dhe të dhënat e eksportit.
Për shembull, ata përmendën një ngarkesë masive prej 430 kilogramësh kokainë të fshehur në kontejnerin MEDU9747725, i cili, sipas tyre, u nis nga Ekuadori më 25 janar. Nga verifikimi i regjistrave, gazetarët konfirmuan se Noboa Trading kishte dërguar pikërisht atë kontejner në atë datë.
Të tre ngarkesat, të analizuara nga gazetarët e KRIK, OCCRP dhe Byrosë së Gazetarisë së Hetimeve, u nisën nga porti Guayaquil i Ekuadorit në fund të 2020-s dhe fillim të 2021-s, me anijen MSC Mirella me flamur liberian, përpara se të transferoheshin në anije të tjera.
Në total, kontejnerët përmbanin 535 kg kokainë, me një vlerë në treg prej të paktën 26 milionë eurosh. Ngarkesa e fundit, me 60 kg kokainë, u sekuestrua nga autoritetet kroate në fillim të marsit, pasi u shkarkua në portin Ploče, sipas dokumenteve kroate.
Ndërsa grupi i Đorđević-it merrej me ngarkimin e kokainës në burim, dokumentet kroate zbulojnë se një grup tjetër ballkanik ishte përgjegjës për shkarkimin e drogës nga kontejnerët e Noboa Trading sapo mbërrinin në Kroaci.
Ky grup dyshohet se drejtohej nga Petar Ćosić, i cili aktualisht gjykohet në Kroaci për organizim dhe drejtim të një organizate kriminale, vrasje të rënduar dhe trafikim të qindra kilogramëve kokainë nga Ekuadori, përfshirë disa brenda kontejnerëve të bananeve të Noboa. (Ćosić nuk iu përgjigj kërkesës për koment të dërguar avokatit të tij.)
Provave të reja i japin një panoramë të rrallë mbi bashkëpunimin në rritje midis grupeve kriminale që trafikojnë kokainë drejt Evropës dhe tregojnë sesa lehtë mund të komprometohen zinxhirët e furnizimit të mallrave të zakonshme.
Bashkëpunimi duket të jetë pjesë e një trendi më të gjerë drejt zinxhirëve modularë të furnizimit kriminal, sipas Anna Sergi, një eksperte e krimit të organizuar dhe profesoreshë e sociologjisë në Universitetin e Bolonjës.
“Grupet specializohen në futjen e drogës në origjinë, logjistikën detare dhe shpërndarjen lokale, dhe pastaj i shesin ose i shkëmbejnë këto aftësi,” tha Sergi për OCCRP.
Hierarkia kriminale e grupit që kontrollonte kokainën në Kroaci nuk përfundonte me Ćosić, sipas provave të reja të siguruara nga OCCRP dhe KRIK. Duke krahasuar dokumentet kroate me ato të një çështjeje tjetër në Serbi, gazetarët gjetën prova se Ćosić merrte urdhra përmes Sky ECC nga një figurë shumë më e madhe kriminale: bosi malazez i drogës i dënuar, Darko Šarić.
Šarić, i dënuar më parë për trafik kokaine, aktualisht gjykohet në Serbi për pastrim parash dhe organizimin e katër vrasjeve, ndër të tjera.
Prokurorët serbë akuzojnë Šarić-in se vazhdonte të drejtonte organizatën kriminale edhe nga burgu duke përdorur Sky ECC.
Šarić i mohon akuzat. Avokati i tij, Dalibor Katančević, tha se qelia e tij është kontrolluar dhjetëra herë dhe nuk është gjetur asnjë mjet i paligjshëm komunikimi.
“Jam i sigurt se në të gjitha dosjet e prokurorisë dhe gjykatës që ju i referoheni, nuk mund të keni gjetur prova të pakundërshtueshme që Darko Šarić ka lidhje me ndonjërin prej këtyre individëve apo me ndonjë nga dërgesat e përmendura,” tha ai.
Si i identifikuan gazetarët rolet e Šarić dhe Đorđević
Sky ECC, platformë ultra-sekrete e mesazheve e preferuar nga trafikantët ballkanikë, u dekriptuar në vitin 2021 nga një ekip hetimi ndërkombëtar, duke hapur një burim të madh informacioni për mënyrën si operonin grupet kriminale.
Ndërsa raportonin këtë histori, gazetarët fituan akses në dokumentet e prokurorisë kroate që i referohen anëtarëve të caktuar të grupit kriminal vetëm me anë të PIN-eve të tyre gjashtë-karakterëshe Sky.
Për shembull, dy individët që pretendojnë se “askush përveç tyre nuk mund të fusë kokainë në kontejnerë të kompanisë Noboa” janë anonimë në dokumentet kroate, të identifikuar vetëm si F0804D dhe C8PU8N.
Por gazetarët shqyrtuan dokumentet e gjykatës serbe për një referencë për të njëjtin përdorues të Sky dhe arritën ta identifikonin F0804D si Nikola Đorđević, një figurë kriminale serbe e akuzuar në nëntor 2023 për kontrabandë kokaine si pjesë e një çështjeje të madhe që përfshinte grupe të shumta të krimit të organizuar, të njohura si “Karteli i Ballkanit”. Megjithëse shkalla në të cilën këto grupe janë të lidhura me njëra-tjetrën është e paqartë, prokurorët serbë argumentuan se ata kishin punuar së bashku për të kontrabanduar kolektivisht rreth shtatë ton kokainë në Evropë në 2019 dhe 2020.
Đorđević, i cili është i përfshirë vetëm në tre dërgesat e dërguara nëpërmjet kontejnerëve të Noboa Trading, nuk është arrestuar kurrë dhe mbetet i arratisur. Prokurorët serbë urdhëruan një urdhër arresti ndërkombëtar për të në maj 2023.
Gazetarët përdorën të njëjtën teknikë të referencës së kryqëzuar për të identifikuar bosin malazez të drogës Darko Šarić si figurën pas Sky PIN 2MIPSK, i cili ishte i listuar në dokumentet kroate si person që i jepte urdhra kontrabandistit të dyshuar kroat Petar Ćosić për mënyrën e kryerjes së biznesit.
Kroatët nuk e identifikuan 2MIPSK, por gazetarët e gjetën të identifikuar në dosjet e prokurorisë serbe nga dy raste të ndryshme që përfshinin Šarić.
Banane dhe Kokainë
Publikimi i këtyre të dhënave vjen në një moment të vështirë për Presidentin Noboa, i cili e ka pozicionuar veten si luftëtar kundër drogës dhe këtë vit u bëri thirrje ushtrive amerikane dhe europiane t’i bashkoheshin “luftës” së tij kundër atyre që ai i quajti “narko-terroristë”.
“Zbulimet ekspozojnë një konflikt masiv interesi për një president që ka ndërtuar gjithë karrierën e tij politike mbi luftën kundër dhunës dhe ndikimit gërryes të karteleve të drogës,” tha Jake Johnston, drejtor i hulumtimit ndërkombëtar në Centre for Economic Policy Research.
Në mars të këtij viti, revista kolumbiane Raya raportoi se policia kishte sekuestruar gati 700 kg kokainë në tre kontejnerë bananesh të Noboa Trading në portin Guayaquil mes viteve 2020–2022.
Gjatë një debati presidencial, kandidatja e opozitës Luisa González e pyeti disa herë Presidentin Noboa për këto pretendime.
“Hetoni Noboa Trading, ku droga eksportohet në kuti bananesh nga kompania e z. Daniel Noboa drejt Kroacisë dhe Italisë,” tha González.
Presidenti Noboa i hodhi poshtë akuzat, duke thënë se kompania kishte bashkëpunuar në çdo rast dhe ishte “përjashtuar nga çdo aktivitet i paligjshëm”.
Ai mohoi gjithashtu çdo përfshirje personale me kompaninë.
“Nuk jam pronar, por anëtarë të familjes sime janë në atë kompani,” tha ai.
Presidenti Noboa dhe Noboa Trading Co.
Gjatë debatit presidencial, Noboa tha se nuk ishte personalisht i përfshirë në kompaninë e bananeve që mban emrin e tij, por dokumentet e kompanisë dhe faqja zyrtare e presidencës tregojnë lidhje historike dhe lidhje të vazhdueshme familjare.
Babai i tij, Alvaro Noboa — i cili ka kandiduar pesë herë pa sukses për presidencën e Ekuadorit — drejton Noboa Corporation dhe Noboa Group, përfshi Noboa Trading.
Para se të bëhej president, Daniel Noboa punoi në Noboa Corporation, duke u bërë drejtori më i ri i transportit detar në historinë e kompanisë.
Kushëriri i Alvaro-s, Roberto Jorge Ponce Noboa, ishte CEO i Noboa Trading në kohën kur tre ngarkesat e identifikuara mbërritën në Kroaci.
Noboa Trading zotërohet nga dy kompani: Lanfranco Holding S.A. (Panama) dhe firma ekuadoriane Inmobilaria Zeus S.A.
Panama lejon anonimitet të pronarëve, por një dokument i Pandora Papers tregon se në 2015 Alvaro Noboa ia transferoi pronësinë dy djemve të tij: Danielit dhe Juan Sebastian-it.
Zeus S.A., sipas të dhënave të 2021, zotërohej nga kompani të tjera në Bahamas dhe Panama.
Mes aksionarëve të Zeus në 2021 ishin 4 kompani dhe 12 individë, përfshi tezen e presidentit, Isabel Noboa Pontón, dhe disa kushërinj.
Lanfranco Holding dhe Zeus zotërojnë edhe dhjetëra kompani të tjera të lidhura me familjen Noboa.
Edhe pse nuk ka prova se Noboa Trading ishte në dijeni të drogës së fshehur në kontejnerët e saj, Sergi thotë se gjetjet tregojnë dobësi sistemike në portin kryesor të Ekuadorit: kontrolle të dobëta, kontraktim të paqartë të paketuesve të jashtëm dhe praktika informale në port, të cilat krijojnë mundësi për kapje kriminale.
“[Mesazhi i dekriptuar] nuk provon vetë përfshirjen e menaxhmentit të kompanisë,” tha ajo.
“Por tregon qartë se dikush që kontrollon procesin fizik të ngarkimit dhe nisjes së kontejnerëve është i përfshirë ose i kapur nga kriminelët.”
Një kontraktor i Noboa Trading përgjegjës për inspektime kundër narkotikëve ka qenë subjekt procedurash gjyqësore të paktën katër herë, por nuk është ndjekur penalisht.
“Nëse kompania bashkëpunon dhe njofton Policinë Kombëtare kur ka ndonjë ndotje të mundshme, kjo tregon se ajo bashkëpunon,” tha Presidenti Noboa.
Regjistrat e transportit tregojnë se Firma Leon Van Parys N.V., kompani frutash e regjistruar në Antwerp dhe blerësi më i madh i bananeve për tregun kroat, ishte marrës në një dërgesë dhe palë e njoftuar në dy të tjerat. Kompania nuk iu përgjigj kërkesës për koment.
Kompania detare MSC i tha OCCRP se mbetet fuqimisht kundër tregtisë së kokainës dhe ka rritur masat e sigurisë.
“Në vitet e fundit, industria e transportit detar ka përmirësuar ndjeshëm aftësinë e saj për të zbuluar dërgesa drogash të paligjshme falë teknologjisë dhe bashkëpunimeve me doganat,” tha MSC. “Situata sot është shumë ndryshe.”
Si eksportuesi më i madh i bananeve në botë, dërgesat përmes porteve të Ekuadorit janë objektiv i lakmueshëm për trafikantët.
Ombudsmani i Ekuadorit ka thënë më herët këtë vit se deri në 70 përqind të drogës së konsumuar në Evropë eksportohet tashmë nga Ekuadori.
Edhe pse Belgjika, Holanda dhe Spanja mbeten pikat kryesore hyrëse të kokainës në Evropë, masat e forta të ndalimit kanë shtyrë trafikantët të përdorin porte më të vegjël dytësorë.
Ashtu si bandat ballkanike kanë fituar terren në treg, edhe Kroacia, me gjashtë porte tregtare, është shndërruar në destinacion më të përdorur.
Si eksportuesi i katërt më i madh i bananeve të Ekuadorit, Noboa Trading është gjetur në qendër të këtij fenomeni.
Mes viteve 2014 dhe 2024, kompania dhe markat e saj të lidhura, përfshi Bonita, eksportuan 190 milionë dollarë banane drejt Kroacisë, një treg kyç për të.
“Sa më shumë dërgoni në atë rajon, aq më e madhe është gjasa që kontejnerët të kontaminohen,” tha Bruce Goldberg, ish-agjent i DEA-s që ka punuar në Ekuador për gjashtë vjet.
“Dhe Ekuadori dërgon banane kudo. Në çdo vend.”
Marrë nga Shrteg.org
