Ndërsa disa vende në mbarë botën po mendojnë të kalojnë në një javë pune katër-ditore, Greqia po shkon në drejtim të kundërt.
Qeveria greke po zbaton orarin e ri gjashtëditor të punës që është pjesë e ligjit të punës të titulluar Ligji 5053/2023. Ligji është vullnetar për kompanitë dhe ideja është të shkundë ekonominë në një vend që ende po del nga rrënojat e krizës më të keqe financiare të Evropës në dekada.
Por ndërsa disa vende dhe kompani anembanë botës po shqyrtojnë miratimin e javës katërditore të punës për të përmirësuar cilësinë e jetës së punonjësve, pse Greqia po shkon në drejtimin e kundërt?
Çfarë thotë ligji i ri?
Ligji i ri grek u jep punëdhënësve në disa sektorë, përfshirë kompanitë që ofrojnë shërbime 24 orë, të drejtën për të detyruar punonjësit të punojnë për të gjashtën ditë në këmbim të një shtesë prej 40 për qind të pagës së tyre ditore.
Pra, nëse paga ditore e një punëtori është 100 euro dhe më parë ai fitonte 500 euro në një javë, tani ai mund të fitonte 140 euro shtesë, duke e çuar pagën e tij javore në 640 euro.
Ligji nuk është i detyrueshëm. Megjithatë, nëse një kompani e miraton atë, ajo duhet ta zbatojë atë në mënyrë uniforme për të gjithë punonjësit e saj. Për më tepër, punëdhënësit, sipas ligjit, u kërkohet të njoftojnë punonjësit e tyre të paktën 24 orë përpara fillimit të çdo turni të ri.
Punonjësit gjithashtu do të lejohen të kenë një punë të dytë me kohë të pjesshme dhe të punojnë deri në 13 orë në ditë në total, gjë që do t’u lejojë atyre të regjistrojnë 65 deri në 78 orë punë në javë.
Sipas Organizatës së Sindikatave të Athinës, ose EKA, sektorët e ushqimit dhe turizmit të Greqisë nuk përfshihen në ligjin e ri, pasi ata anë lejuar që më parë të shtonjnë një ditë të gjashtë pune.
Politika hyri në fuqi më 1 korrik. Ligji u miratua shtatorin e kaluar si pjesë e një sërë ligjesh të reja të punës të shpallura nga qeveria e krahut të djathtë pro-biznes të Kyriakos Mitsotakis.
Pse qeveria greke është pro rritjes së orarit të punës?
“Bërthama e këtij legjislacioni është pro punëtorëve, është thellësisht i orientuar drejt rritjes”, tha Mitsotakis përpara se parlamenti grek të miratonte ligjin në shtator 2023.
Udhëheqësi grek tha se popullsia në plakje e vendit, një problem që ai e përshkroi si një “bombë me sahat” dhe mungesa e punëtorëve të kualifikuar e bënë skemën e re të nevojshme. Më shumë se 500 mijë grekë janë larguar nga vendi që nga viti 2010, kur shpërtheu kriza e borxhit kombëtar, sipas të dhënave të Eurostat.
Kjo krizë e vazhdueshme, e shtuar me efektet e krizës evropiane të migracionit, në të cilën Greqia është zhytur thellë, ka paralizuar ekonominë e vendit.
Logjika e politikës së re është thjesht ekonomike, pasi qëllimi është rritja e produktivitetit dhe, rrjedhimisht, produktit të brendshëm bruto (GDP) të Greqisë, tha Elizabeth Gosme, drejtoreshë e COFACE Families Europe, një aleancë e organizatave të bazuara në komunitet.
“Nga pikëpamja ekonomike, [politika] nuk është krejtësisht irracionale,” tha Gosme për Al Jazeera.
George Dimitriadis, sekretari i përgjithshëm i të rinjve të Konfederatës së Përgjithshme të Punëtorëve Grekë (GSEE), shtoi se rritja e produktivitetit dhe bërja e Greqisë më konkurruese në tregun global janë arsyet kryesore pse qeveria ka penguar prirjen globale drejt javës së punës katër ditë për të miratuar ligjin e ri të diskutueshëm.
“[Ligji] doli gjatë një periudhe kur qeveria po kërkonte mënyra për të nxitur ekonominë dhe për të rritur konkurrencën,” tha ai për Al Jazeera.
Sipas një deklarate nga Ministria e Punës e vendit të lëshuar në qershor, qeveria tha gjithashtu se vendosja e rregullave formale për javën gjashtëditore të punës ndihmon në zhdukjen e punës së padeklaruar dhe synon të rrisë të ardhurat e punonjësve.
Pse kritikët e kundërshtojnë javën gjashtëditore të punës?
Gosme paralajmëroi se, nga këndvështrimi i mirëqenies njerëzore, skema e re mund të rezultojë të jetë një “katastrofë”.
Studime të shumta kanë treguar se puna e tepërt ka një ndikim negativ në shëndetin mendor dhe shpesh mund të çojë në probleme, tha ajo.
Sipas Eurostat, grekët tashmë punojnë më shumë orë se shumica e evropianëve.
Sindikatat kanë qenë ndër kritikët më të zëshëm të politikës së re: mijëra punonjës të sektorit publik grek, përfshirë mësuesit, mjekët dhe stafin e transportit, marshuan në Athinë më 21 shtator 2023, një ditë përpara miratimit të ligjit.
Atë ditë, trenat dhe autobusët funksionuan me shërbime të reduktuara, spitalet shtetërore funksionuan me staf të urgjencës dhe shumë shkolla u mbyllën ndërsa protestuesit marshuan drejt parlamentit.
Sipas GSEE, ligji do të kishte sjellë përkeqësim të kushteve të punës dhe ulje të cilësisë së jetës së punëtorëve.
“Kjo qasje është regresive dhe nuk është në përputhje me tendencat moderne që promovojnë ekuilibrin punë-jetë dhe përmirësojnë mirëqenien e punëtorëve,” tha Dimitriadis.
Ndikimi ekonomik
“Ndërsa përkrahësit argumentojnë se një javë pune gjashtëditore do të rrisë produktivitetin, GSEE ka frikë se pasojat afatgjata do të jenë negative, duke çuar në kosto më të larta të kujdesit shëndetësor dhe ulje të produktivitetit për shkak të mbingarkesës,” shtoi ai.
Efekti tek femrat
Për më tepër, ligji do të prekë në mënyrë disproporcionale gratë, të cilat vazhdojnë të mbajnë mbi supe barrën e kujdesit për fëmijët në një vend kryesisht tradicional, tha Gosme.
“Ku gjejnë kohë njerëzit, veçanërisht gratë, për një rol kujdesi?” pyeti ai, duke shtuar se punonjësit e kujdesit shpesh kanë nevojë për orar më fleksibël të punës.
Pa akses në shërbimet e kujdesit profesional – situata për shumicën e njerëzve në mbarë botën, tha ajo – familjet duhet të ecin përpara dhe disa njerëz, kryesisht gra, “madje mund të detyrohen të ndalojnë së punuari plotësisht” .
