Agjencia Franceze e Zhvillimit, Afd, ka nxjerrë raportin e Shqipërisë në sfidën e saj të integrimit, me autore Lucie Chatelan.
Përvec temave të shumta të nxjerra në raport, del I qartë fakti se qeveria shqiptare është duke diskutuar me Brukselin që pas vitit 2027 të ketë një periudhë tranzitore 10 vjecare për të realizuar të gjitha reformat që kërkohen nga dokumentet e zgjerimit. Një precedent I tillë tranzicioni, kaq I shtrirë në kohë, vjen si kërkesë e natyrshme e hapjes së menjëhershme të kapitujve të negociimit me Bashkimin europian.
Ja se cfarë shkruan autorja Chatelan në dokumentin e publikuar nga Afd:
Ambicia evropiane e Shqipërisë përballet me tre sfida të rëndësishme: përfundimin e negociatave deri në vitin 2027, ratifikimin e anëtarësimit të vendit nga të 27 shtetet anëtare dhe suksesin e vetë procesit të anëtarësimit.
Afati për përmbylljen e negociatave deri në vitin 2027 është tepër i ngushtë, ndërkohë që kapacitetet administrative dhe buxhetore të vendit mbeten të kufizuara, pavarësisht asistencës teknike nga Komisioni Evropian, donatorët ndërkombëtarë dhe partnerët evropianë, përfshirë Italinë, partnerin kryesor tregtar të Shqipërisë. Procesi i anëtarësimit paraqet sfida të mëdha sektoriale, veçanërisht për sektorin e bujqësisë, i cili është shumë i fragmentuar. Ky sektor ka nevoja të mëdha investimesh për t’u përshtatur me standardet evropiane dhe për t’u përballur me konkurrencën që rrjedh nga tregu i përbashkët. Për më tepër, klasteri 4, që përfshin mjedisin, konsiderohet si një nga më të vështirët për t’u harmonizuar me acquis communautaire, pasi kërkon investime të konsiderueshme (p.sh. trajtimi i ujërave të ndotura, menaxhimi i mbetjeve, biodiversiteti). Për rrjedhojë, qeveria planifikon të negociojë një periudhë tranzicioni dhjetëvjeçare pas anëtarësimit, në mënyrë që t’i realizojë këto investime.
Në një plan më të gjerë, anëtarësimi përbën një sfidë të madhe për bazën prodhuese të Shqipërisë, e cila përbëhet pothuajse tërësisht nga ndërmarrje të vogla dhe të mesme (99.8% e kompanive dhe 82.1% e punësimit). Këto ndërmarrje gjenerojnë pothuajse 80% të vlerës së shtuar kombëtare, duke përjashtuar bujqësinë, por mbeten jokonkurruese, veçanërisht në tregjet e eksportit. Kjo lidhet me aksesin e kufizuar në financim, nivelin e ulët të avancimit teknologjik dhe mungesën e investimeve. Kjo vë në pikëpyetje aftësinë e tyre për t’u përballur me hapjen e tregut vendas ndaj konkurrencës evropiane. Edhe pse Shqipëria mund të kërkojë faza tranzicioni, të cilat do t’i lejonin të zgjasë periudhën e përshtatjes në disa sektorë, ato duhet të mbahen në minimum dhe të miratohen nga Këshilli Evropian. Kjo vlen veçanërisht për fusha të tilla si tatimet, mjedisi, politika e përbashkët bujqësore dhe rregullimi i produkteve farmaceutike.
Ratifikimi i anëtarësimit, i cili i nënshtrohet miratimit nga të 27 shtetet anëtare, është gjithashtu një çështje e ndjeshme politike. Sipas sondazheve të kryera nga Komisioni Evropian, katër vende (Austria, Republika Çeke, Franca dhe Gjermania) dallohen për faktin se shumica e opinionit publik është kundër zgjerimit, me një përqindje më të lartë të qëndrimeve negative krahasuar me ato pozitive (Grafiku 11). Në këtë kontekst, rezistenca e disa shteteve anëtare ndaj zgjerimit duhet monitoruar me kujdes, veçanërisht duke pasur parasysh zgjedhjet kombëtare që priten.
Periudha e ndërmjetme midis përfundimit të negociatave dhe anëtarësimit efektiv sjell gjithashtu pasiguri, veçanërisht sa i përket statusit të përkohshëm që Shqipëria mund të ketë. Mundësia e një statusi “anëtar i asociuar” është përmendur më parë, por mbetet e paqartë nga pikëpamja ligjore dhe ngre rezerva, sidomos për shkak të kufizimeve të përcaktuara nga traktatet evropiane. Përtej etapave ligjore dhe diplomatike, aftësia e vendit për të përvetësuar plotësisht acquis communautaire dhe për të ruajtur ritmin e reformave përbën gjithashtu një sfidë të konsiderueshme.
Marrë nga Newsbomb.al
