Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, vazhdon ta mbajë botën në pritje të një sulmi të mundshëm ushtarak kundër Iranit.
Raundi i tretë i negociatave midis SHBA-së dhe Iranit është planifikuar për të enjten. Këto bisedime të tërthorta bërthamore, që zhvillohen përsëri në Gjenevë nën ndërmjetësimin e Omanit, konsiderohen si mundësia e fundit diplomatike për të parandaluar një konflikt të armatosur. Irani, i etur për një marrëveshje, flet për “perspektiva të mira” pavarësisht kërcënimeve të ndërsjella.
Megjithatë, vëzhguesit janë të kujdesshëm në vlerësimin e tyre të shanseve për sukses. Ushtria amerikane ka rritur praninë e saj që nga bisedimet e javës së kaluar, dhe me sa duket ka vendosur më shumë se 150 avionë shtesë në Evropë dhe Lindjen e Mesme. Ekspertët flasin për një forcë ajrore dhe detare të një shkalle që nuk është parë në Lindjen e Mesme që nga SHBA-të në vitin 2003 – para pushtimit të Irakut, i cili në atë kohë ishte nën pretekstin e një programi të supozuar të armëve bërthamore.
Pavarësisht rrezikut të përshkallëzimit, Trump e përmendi vetëm shkurtimisht në fjalimin e tij për Gjendjen e Kombit. Ai u mburr me përfundimin e konflikteve, ndërkohë që kërcënoi njëkohësisht Iranin me një sulm ushtarak: ai nuk do ta “lejonte” Iranin të zotëronte një armë bërthamore.
Planet për një luftë me dy faza
Për habinë e madhe të presidentit amerikan, e gjithë kjo deri më tani nuk e ka shtyrë Iranin të tërhiqet. Sipas të dërguarit të tij të posaçëm, Steve Witkoff, kërkesa e Trump është për pasurim zero të uraniumit. Marrëveshja bërthamore e Vjenës e vitit 2015 (JCPOA), nga e cila Trump u tërhoq në mënyrë të njëanshme, e kishte kufizuar pasurimin e uraniumit në 3.7 përqind, të mjaftueshme për prodhimin civil të energjisë. Megjithatë, pas tërheqjes së SHBA-së në vitin 2018, Irani e rriti përsëri pasurimin deri në 60 përqind.
Sipas vetë Trump, sulmet SHBA-Izrael ndaj objekteve bërthamore në qershor, nuk e dekurajuan Iranin nga programi i tij bërthamor. Tani, sipas New York Times, ai me sa duket po shqyrton një luftë me dy faza. Nëse Teherani nuk është i gatshëm të arrijë një marrëveshje përkatëse ose të braktisë programin e tij bërthamor pas një sulmi fillestar ushtarak amerikan, mund të pasojë një operacion më i madh ushtarak për të përmbysur regjimin. Megjithatë, ende nuk është marrë asnjë vendim përfundimtar.
Një ditë para bisedimeve të planifikuara në Gjenevë, komentoi edhe zëvendëspresidenti i SHBA-së JD Vance. Sipas Vance, SHBA-të shohin shenja se Irani po rindërton programin e tij bërthamor pas sulmeve amerikane në qershor. “Parimi është shumë i thjeshtë: Irani nuk duhet të ketë armë bërthamore”, u tha Vance gazetarëve të mërkurën. Nuk pati asnjë koment të menjëhershëm nga Irani.
Protestat në shkolla
Kjo shkaktoi trazirë kur Sekretari i Shtetit i SHBA-së, Marco Rubio, mbajti një takim të brendshëm informues mbi Iranin në Shtëpinë e Bardhë pak para fjalimit të tij për Gjendjen e Kombit. Sipas një raporti të medias amerikane, dy senatorë amerikanë të pranishëm më pas e përshkruan atë si një çështje “shumë serioze” që duhej të bëhej publike së shpejti. Detajet nuk janë zbuluar ende. Megjithatë, brenda ushtrisë amerikane ka shqetësime se një luftë mund të dëmtojë aftësinë operacionale të Marinës Amerikane dhe disponueshmërinë e raketave të pakta anti-ajrore Patriot. Ekziston gjithashtu skepticizëm në Izrael. Ata kanë frikë se një sulm i kufizuar i SHBA-së, mund të rezultojë në një marrëveshje të pjesshme që përjashton programin iranian të raketave.
Në vetë Iranin, ekziston shqetësim i madh për një përshkallëzim, por edhe për një marrëveshje me SHBA-në – nga frika se një marrëveshje e tillë mund të sigurojë mbijetesën e regjimit të mullahëve. Protestat e fundit universitare atje janë përhapur edhe në shkolla, veçanërisht në shkollat e vajzave. Shumë studentë janë thirrur para komiteteve disiplinore dhe disa janë pezulluar.
Slogane në mbështetje të monarkisë, u dëgjuan përsëri herë pas here. Në këtë kontekst, emri i Reza Pahlavi-t, djalit të Shahut të fundit, i cili pozicionohet si një figurë opozitare në mërgim, përmendet vazhdimisht. Megjithatë, protestat përfshijnë një spektër dukshëm më të gjerë, duke përfshirë grupet e krahut të majtë. Emëruesi i përbashkët mbetet refuzimi i mullahëve. E njëjta gjë vlen edhe për opozitën e fragmentuar në mërgim, e cila planifikon të takohet në Londër në fund të marsit.
Marrë nga Der Standard
