Rrjeti SafeJournalists po ndjek nga afër një vendim të fundit gjyqësor në Shqipëri në lidhje me një masë të përkohshme që kërkon heqjen dhe bllokimin e aksesit në përmbajtjet mediatike përpara se të jepet një vendim përfundimtar.
Sipas vendimit, padia kërkon 500,000 euro nga një media dhe nga 20,000 euro nga secila prej nëntë mediave të tjera, në një total prej rreth 680,000 eurosh ndaj dhjetë mediave të paditura.
Rasti ka të bëjë me raportimin mbi një procedurë gjyqësore civile/tregtare ku përfshihet paditësi. Disa raportime dyshohet se e kanë paraqitur një thirrje procedurale civile si një njoftim për shpallje në kërkim.
Në përdorimin publik shqiptar, termi “në kërkim” zakonisht lidhet me statusin e kërkimit penal ose kërkimin nga policia, ndërkohë që zhvillimi gjyqësor në fjalë i përket një njoftimi procedural civil. Gjykata deklaron se të paditurit dyshohet se kanë përdorur tituj sensacionalë dhe të rremë, dhe i referohet përmbajtjes së kontestuar si artikuj me tituj mashtrues.
Në të njëjtën kohë, kufizimet që prekin përmbajtjen mediatike duhet të jenë të nevojshme, proporcionale, të formuluara në mënyrë të ngushtë dhe të arsyetuara me kujdes. Në këtë rast, gjykata urdhëroi të paditurit të heqin menjëherë artikujt nga portalet, platformat sociale dhe çdo mjedis tjetër digjital ku ishin publikuar, si dhe të bllokojnë aksesin e publikut në to derisa çështja të gjykohet përfundimisht.
Rrjeti është i shqetësuar me kuadrin procedural, fushëveprimin dhe kohën e marrjes së kësaj mase. Vendimi është marrë në dhomë këshillimi, pa praninë e palëve, përpara se çështja të shqyrtohej në themel. Urdhri zbatohet në faqet e internetit, rrjetet sociale dhe mjedise të tjera digjitale, pa bërë dallim të qartë midis formulimit origjinal të kontestuar, versioneve të korrigjuara, ripublikimeve ose përmbajtjeve të lidhura me to, dhe pa një afat kohor të përcaktuar përtej përfundimit të gjykimit të themelit.
Vendimi i gjykatës shënon se sigurimi i padisë nuk përbën një gjykim në themel dhe bazohet në një vlerësim paraprak. Megjithatë, përdorimi i termave të tillë si artikuj “të pavërtetë” dhe “mashtrues”, së bashku me titujt mashtrues, në fazën e masës së përkohshme, ngre shqetësime se arsyetimi gjyqësor mund të duket sikur karakterizon raportimin e kontestuar përpara se padia civile të jetë shqyrtuar plotësisht.
Rrjeti SafeJournalists nuk paragjykon saktësinë e raportimit të kontestuar apo meritën e padisë civile. Shqetësimi i tij përqendrohet në proporcionalitetin e një mase gjyqësore që kufizon aksesin e publikut në përmbajtjen mediatike përpara vendimit përfundimtar.
Rrjeti thekson se çdo kufizim në përmbajtjen mediatike duhet të vlerësohet në përputhje me Nenin 10 të Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut dhe jurisprudencën e Gjykatës Evropiane për të Drejtat e Njeriut mbi masat ndaluese paraprake, arkivat online dhe mjetet proporcionale në rastet që lidhen me reputacionin. Masa më pak kufizuese, duke përfshirë korrigjimin, sqarimin, të drejtën e përgjigjes ose mjete të tjera të shënjestruara, duhet të konsiderohen kur është e përshtatshme.
Ky rast gjithashtu përforcon rekomandimet e kahershme të Rrjetit për të përafruar mjetet civile në Shqipëri për mosmarrëveshjet mediatike me standardet evropiane mbi lirinë e shprehjes dhe mbrojtjen e gazetarisë.
Kjo përfshin rishikimin e faktit nëse procedura civile ofron mbrojtje të mjaftueshme kundër kufizimeve të përkohshme joproporcionale në përmbajtjen mediatike, veçanërisht kur paditen disa media së bashku, kur përfshihen pretendime të larta për dëmshpërblim dhe kur urdhrat e heqjes lëshohen përpara një vendimi përfundimtar. Mbrojtje të tilla duhet të pasqyrojnë standardet e Këshillit të Evropës mbi sigurinë e gazetarëve dhe kundërshtimin e padive SLAPP, si dhe standardet përkatëse të BE-së në kontekstin e procesit të anëtarësimit të Shqipërisë.
Rrjeti gjithashtu përsërit thirrjen e tij të kahershme për të forcuar mjetet jashtëgjyqësore dhe mekanizmat e llogaridhënies profesionale. Procedurat efektive të së drejtës për përgjigje, praktikat e dukshme të korrigjimit, mekanizmat e pavarur vetë-rregullues, verifikimi i kujdesshëm përpara ripublikimit dhe përgjegjësia editoriale për titujt dhe terminologjinë ligjore janë thelbësore për të adresuar dëmin e reputacionit pa përdorur kufizime tepër të gjera në përmbajtjen mediatike.
Marrë nfga Boldnews.al
